Nederland in ideeën 2015 – Theo Doreleijers

 

Welkom! Dit bericht is onderdeel van de online tentoonstelling Nederland in ideeën, waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse:

‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’

De tentoonstelling is verspreid over 93 websites. Op deze site vind je het antwoord van Theo Doreleijers. Je kunt onderaan dit bericht doorklikken naar het volgende antwoord, of een bezoekje brengen aan de ‘centrale hal’ [link naar nederlandinideeen.nl] van de tentoonstelling.

 

Weg met de jeugdcriminaliteit!

Geld investeren om de kansloze jongeren uit de krantenkolommen succesvol op school te krijgen – volkomen zinloos? Gek, want toen we nog 3000 verkeersdoden telden in Nederland, zo’n dertig jaar geleden, zijn er miljarden geïnvesteerd, met succes! Vijfhonderd doden is nog steeds veel, maar toch aanzienlijk minder dan het zesvoudige destijds. Als we echt van de jeugdcriminaliteit af willen komen, zouden we daar ook flink in moeten willen investeren. Maar belangrijker is dat we – u, ik – het probleem eerst goed zien. Het politie-, justitie- en hulpverleningssysteem richt zich vooral op de twaalfplussers, die meer zichtbaar zijn dan zich misdragende kinderen beneden twaalf jaar: zíj brengen meer echte schade toe, zowel in materiële als in psychosociale en maatschappelijke zin. Bij twaalfminners gaat het meestal om beperkt delictgedrag zoals rondstruinen op bouwterreinen, vuurwerkdelicten en vernieling. De ernst van de stoornissen waarmee deze misdragingen gepaard kunnen gaan, levert meestal nog geen aanleiding op om hulpverlening in te zetten en de kinderen zijn strafrechtelijk nog niet vervolgbaar. Bij eenderde van deze kinderen is echter wel degelijk sprake van psychiatrische en/of psychosociale problematiek die twee jaar later – zo liet onderzoek zien – nog steeds bestaat of zelfs ernstiger is geworden. En bijvoorbeeld bij Amsterdams-Marokkaanse twaalfminners werd een taalachterstand van twee jaar als belangrijkste voorspeller van recidive aangetroffen: deze kinderen gebruiken hun vuisten in plaats van verbaal hun conflicten uit te vechten. Waarom bagatelliseren ouders, de politie en hulpverleners deze misdragingen, waardoor enorme kansen gemist worden om deze kinderen vroegtijdig op het rechte spoor te krijgen?

Deze groep van acht- tot twaalfjarigen, vooral jongens, vormt immers de volgende generatie jongeren met wellicht nóg ernstiger problemen dan de huidige groep adolescenten in de probleemwijken: achterlopen in schools functioneren door mentale retardatie, leerstoornissen, spijbelen, ziekte, onderstimulatie en psychiatrische stoornissen, waarbij we overigens het voordeel hebben dat deze jeugd nog geen verharde criminelen herbergt, ze nog geen psychosen hebben en ze nog niet verslaafd zijn. Wel functioneren ze veelal in de slipstream van twaalfplussers en komen ze uit multiprobleemgezinnen, met criminele oudere broers. Hulpverlening heeft in deze gezinnen gefaald door de complexiteit van de problematiek, door gebrek aan intellectuele en logistieke mogelijkheden en motivatie bij ouders, door gebrek aan coördinatie bij de hulpverlening, door de ruimte die deze kinderen krijgen om zich te onttrekken aan gezag, behandeling en onderwijs.

Behalve dat wij, praktisch, allemaal in de tram, in het winkelcentrum en het zwembad de jongste lastpakken meer op hun gedrag zouden moeten aanspreken, zal van hogerhand (gemeente, imam, school, ouderorganisaties) een intensieve aanpak ingezet moeten worden, die zich richt op individuele kinderen, op hun ouders en andere gezinsleden, én op die school en vrijetijdsinstellingen.

Dit kan in de vorm van naschoolse opvang: de geïndiceerde jongens komen elke dag na school en het programma daar moet hen aanspreken (wat doen deze kinderen graag?), moet veel ontspanning bevatten (ze hebben er immers al een schooldag op zitten); ze moeten trots kunnen zijn op ‘hun club’. Het programma moet naast educatie (met geld leren omgaan, hygiëne, spelregels, etc.) ook behandeling (sociale-vaardigheidstraining, agressietraining) omvatten. De dagbehandeling valt onder een bestuurlijk consortium onderwijs-jeugdzorg-jeugd-ggz; er is medezeggenschap van de kant van de ouders. Vrijheden worden verdiend met gewenst gedrag. Een in dit verband schitterend burgerinitiatief is het Amsterdamse VoorUit Project, waarbij studenten in Amsterdam-West gratis wonen in ruil voor tien uur per week spelen/koken/huiswerkhulp/sporten met allochtone beneden-twaalfjarigen.

Het jeugdcriminaliteitsprobleem is – net als het verkeersdodenprobleem – heel goed aan te pakken: als de problemen maar tijdig erkend worden (en dit kunt u ook doen!) en de aanpak intensief genoeg is, en van hoge kwaliteit. Het kost wat, maar dan heb je ook wat!

 

Theo Doreleijers

Directeur Academische Werkplaats, De Nieuwe Kans Rotterdam; buitengewoon hoogleraar Academisch Psychiatrisch Centrum, universiteit Basel

 

Alle antwoorden zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven

Klik hier voor het volgende antwoord.

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie.

Dit stuk heeft geen reacties

Schrijf een reactie

Reageer als eerste!