Nederland in Ideeën 2015: Ricky Koole

Welkom! Dit bericht is onderdeel van de online tentoonstelling Nederland in ideeën, waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse:      

‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’

De tentoonstelling is verspreid over 93 websites. Op deze site vind je het antwoord van Ricky Koole. Je kunt onderaan dit bericht doorklikken naar het volgende antwoord, of een bezoekje brengen aan de ‘centrale hal’ [link naar nederlandinideeen.nl] van de tentoonstelling.

Ontwapenen

Ik loop het toneel op van de Haarlemse schouwburg. Eén van de mooiste schouwburgzalen. Ik ben gevraagd een lied te zingen tijdens het grote jubileumconcert van The Nits. Eén lied, dat niet mijn lied is maar van The Nits, voor publiek dat niet per se mijn publiek is. En ik kan het maar één keer doen.

Oplopen op een podium is altijd spannend. Dat blijft. Soms valt het mee; in je eigen omstandigheden, je eigen voorstelling, met eigen band en publiek. Maar zelfs dan kan spanning toeslaan. Bij dit soort uitwedstrijden als een eenmalig jubileumconcert vind ik het het lastigst. Ik voel me dan alsof ik een grote open plek in het bos moet betreden terwijl ik bespied word door vreemdelingen. Ik kan op dat moment niet bedenken waarom ze het beste met me voor zouden hebben.

De eerste natuurlijke reactie is vluchten, vlak voor het oplopen. Maar dat doe je niet. Het is mijn werk. Ik zou dit moeten kunnen.

Dus je loopt op. Met opgeheven hoofd. Je weet wat je gaat doen. Om vervolgens oog in oog staand met de mensen toch een stijve, angstige versie van jezelf te worden. Wat dan?

Uit angst, uit verstijven en bevriezen, kan bijna niets ontstaan op zo’n moment. Je redt jezelf er niet mee. Niemand kijkt graag naar angst. Je denkt even dat je er wel mee wegkomt. Gewoon geen rare dingen zeggen of zingen. Niet gigantisch de fout in gaan, geen gênante missers, en dan snel aflopen en pas weer ademhalen in de kleedkamer. Je denkt dat je er goed aan doet om zo hard mogelijk je best te doen.

Maar je voelt je alsof je in een onbestuurbare auto zit. Niks gaat soepel. Het rare is dat je door hardnekkig te proberen de boel te controleren, juist een heel groot deel van de controle verliest.

Wat je moet proberen is ontspannen. De controle loslaten. Jezelf laten zien. Desnoods met een gênante misser als resultaat. Pas als het je lukt je angst en zenuwen af te schudden en je open te stellen voor de vreemdelingen tegenover je kan er iets ontstaan: een grappig moment (humor gaat heel slecht samen met zenuwen), een snelle improvisatie, ontroering, herkenning, muzikaliteit.

Kijk maar naar mij. Ik weet het ook niet, ik ben net als jullie, ik geef me over.

Dat is moeilijk.

Door jezelf te laten zien, in alle openheid, geef je ook de mensen tegenover je de mogelijkheid zich te openen. Je maakt communicatie mogelijk. Als dát lukt, met mensen die je kort daarvoor nog als enge vreemdelingen zag, voelt dat als een overwinning op jezelf, maar vooral ook als een moment dat werkelijk iets betekent.

We zitten allemaal in hetzelfde schuitje. We gaan van A naar B. Want wat moet je anders? En ondertussen proberen we elkaar te begrijpen. Omdat we vermoeden dat we iets aan elkaar zou kunnen hebben. Als het lukt elkaar even echt aan te kijken, of om dezelfde dingen te lachen of te huilen, dan biedt dat veel troost. En ontspanning.

Wat ik heb geleerd, door jaren in repetitieruimtes met regisseurs die je enge opdrachten geven, door zenuwslopende optredens, is dat vechten tegen spanning niets helpt. Je wint niet van zenuwen. Je moet, als je durft, proberen je zo snel mogelijk over te geven, je gêne overboord te gooien. Risicovolle keuzes maken. Dat blijft moeilijk, maar je kunt het trainen door veel te doen. Dit geldt uiteraard niet alleen voor publieke optredens maar voor communicatie in het algemeen. Je niet wapenen op spannende momenten maar juist ontwapenen.

Als dat lukt, ontspant iedereen, en krijg je meer voor elkaar dan je van tevoren voor mogelijk had gehouden.

Ricky Koole

Zangeres; actrice; organisator dienst voor ongelovigen en anderen

Alle antwoorden zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven

Klik hier voor het volgende antwoord

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie

 

Dit stuk heeft geen reacties

Schrijf een reactie

Reageer als eerste!