Nederland in Ideeën 2015: Hanneke van Laarhoven

 

 

Welkom! Dit bericht is onderdeel van de online tentoonstelling Nederland in ideeën, waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse:

‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’

 De tentoonstelling is verspreid over 93 websites. Op deze site vind je het antwoord van Hanneke W.M. van Laarhoven. Je kunt onderaan dit bericht doorklikken naar het volgende antwoord, of een bezoekje brengen aan de ‘centrale hal’ [link naar nederlandinideeen.nl] van de tentoonstelling.

Hoe te kiezen? Inzicht op de grens van leven en dood

Wat zou u kiezen? Wat zou u kiezen als u in de polikamer van een oncoloog terechtkwam omdat er sprake blijkt van kanker? Zou u kiezen voor chemotherapie, voor infusen waarvoor je wekelijks naar het ziekenhuis moet komen, die bijwerkingen kunnen veroorzaken, maar die ook tijd aan het leven toe kunnen voegen? Tijd aan het leven dat opeens zó begrensd wordt door de dood. Wat zou u kiezen?

Misschien hebt u al eens voor die keuze gestaan. Voor uzelf, of samen met uw geliefde, een broer, vriend, dochter of zoon. Een welhaast onmogelijke keuze die je te lijf wilt gaan met vragen. Hoeveel tijd is er nog? Hoe erg zijn die bijwerkingen? Wat wordt mijn kwaliteit van leven? En nee, niet gemiddeld gesproken, maar hoe zit dat voor míjn leven, voor mijn geliefde, broer, vriend, dochter of zoon?

Met deze vragen bevinden we ons in het hart van mijn onderzoek. Veel van de vragen kunnen we tot dusver slechts beantwoorden met gegevens uit prospectief klinisch onderzoek. Prospectief klinisch onderzoek is onderzoek waarin nieuwe behandelingen worden onderzocht op hun effectiviteit (wordt de tumor kleiner, leef je langer), de bijwerkingen (misselijkheid, haarverlies, vermoeidheid) en hun uitwerking op kwaliteit van leven (kun je ondanks, of misschien juist wel dankzij de behandeling de dingen doen in je leven die je graag wilt doen, zoals werken, vrienden bezoeken, sporten, je zelfstandigheid behouden).

Uit dit prospectieve klinisch onderzoek weten we inderdaad iets over gemiddelden, namelijk gemiddelden van patiënten die hebben deelgenomen aan de studie. Maar let op: deze patiënten vormen een selecte groep van nog geen 10 procent van de totale patiëntenpopulatie. Als die ene patiënt die tegenover mij in de polikamer zit precies dezelfde kenmerken heeft als de patiënten in het onderzoek, dan zou dat gemiddelde weleens voor hem of haar van toepassing kunnen zijn. Maar de kans is groot dat die patiënt tegenover mij ouder is, net wat meer andere ziekten onder de leden heeft en beschikt over een kleiner sociaal netwerk, zodat ik al met al over de kans van het effect van een behandeling voor die ene patiënt eigenlijk te weinig weet. Daarom verzamelen we nu in een grote, multidisciplinaire database klinische gegevens, biomaterialen en gegevens over kwaliteit van leven van álle patiënten met kanker – en dan in mijn onderzoek met kanker van het maagdarmkanaal, zodat we straks in ieder geval iets weten over deze héle patiëntengroep en niet alleen over een geselecteerde studiegroep. En voor die ene, individuele patiënt trachten we, met behulp van nieuwe laboratorium- en beeldvormende technieken zoals mri en pet-scans, het biologische gedrag van de tumor en de reactie op therapie letterlijk ‘in beeld’ te brengen, zodat we al vroeg in het verloop van een behandeling kunnen aangeven of die aanslaat.

Dat onderzoek is hard nodig want, zo schrijft Bert Keizer, specialist Ouderengeneeskunde, in zijn recente boek Tumult bij de uitgang: ‘Ik ben arts, en ik ben tegen de dood, maar mijn ervaring is dat je hem beter binnen kunt laten als hij aanklopt, want al moet hij de hele voorgevel eruit tillen, naar binnen zal-ie.’ Als medisch oncoloog kan ik u verzekeren: voor de voorgevel van het academisch ziekenhuis geldt deze wijsheid net zo goed als voor het verpleeghuis. Maar ik hoop u met mijn onderzoek over enige tijd in ieder geval nog beter te kunnen vertellen of we er goed aan doen de dood, als hij aanklopt, eerst nog een blokje om te sturen.

En intussen? In afwachting van die onderzoeksresultaten, wat moet u kiezen? Wat moet u kiezen samen met uw geliefde, broer, vriend, dochter of zoon? In ieder geval moet u kiezen voor een arts die samen met u wil zoeken naar de voor u beste behandeling. Dat wil zeggen: een arts die de kennis die al wel beschikbaar is uit het klinisch onderzoek met u deelt en weegt en plaatst binnen de context van wat er in úw leven het meest toe doet – om zo te besluiten of het beter is de dood binnen te laten, of toch nog even niet.

Hanneke W.M. van Laarhoven

Hoogleraar Medische Oncologie, Academisch Medisch Centrum (Amsterdam); Gepromoveerd in de Medische Oncologie en Religiewetenschappen; Lid van De Jonge Akademie (knaw)

Alle antwoorden zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven

Klik hier voor het volgende antwoord

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie

 

Dit stuk heeft geen reacties

Schrijf een reactie

Reageer als eerste!