Nederland in Ideeën 2015: Christoph U. Keller

 

 

Welkom! Dit bericht is onderdeel van de online tentoonstelling Nederland in ideeën, waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse:

‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’

De tentoonstelling is verspreid over 93 websites. Op deze site vind je het antwoord van Christoph U. Keller. Je kunt onderaan dit bericht doorklikken naar het volgende antwoord, of een bezoekje brengen aan de ‘centrale hal’ [link naar nederlandinideeen.nl] van de tentoonstelling.

Chaos ↔ Orde

Ik heb ervaring met studenten leren hoe zij telescopen en instrumenten om het universum te observeren kunnen bouwen en gebruiken, maar ik heb nooit uit kunnen vogelen hoe je anderen leert om nieuwe ideeën te bedenken waar niemand nog van heeft gehoord. Wat ik kan doen is omschrijven wat ik denk als ik problemen oplos.

Hoewel ik vaak problemen probeer op te lossen binnen de context van de wetenschap, bevat het dagelijks leven ook problemen die nieuwe oplossingen behoeven, oplossingen waar nog niet aan is gedacht, oplossingen voor problemen die ik nog niet eerder heb ervaren. Wetenschappelijke problemen zijn relatief makkelijk omdat het probleem en de weg naar de mogelijke oplossing beide logisch en reproduceerbaar zijn. Mensen, daarentegen, zijn een veel grotere uitdaging omdat iedereen anders is en er geen standaardoplossing is voor een specifiek probleem in het dagelijks leven.

Sommige wetenschappelijke doorbraken zijn het resultaat van hard werk. Andere doorbraken komen door het verbinden van punten waarvan niemand zich had gerealiseerd dat ze te verbinden waren. Beide aanpakken zijn gebruikelijk en succesvol voor wetenschap en het dagelijks leven; persoonlijk vind ik het fijner om punten te verbinden. Mijn persoonlijke aanpak en inzicht voor het oplossen van problemen, bestaat uit de combinatie van orde en chaos.

Ten eerste: orde is noodzakelijk om chaos te creëren. Het is een uitdaging om chaos te creëren van de gedachten in mijn hoofd en om out of the box te denken. De ‘druk’ van het constant bereikbaar zijn via telefoon, e-mail en sociale media, en de oneindige noodzaak van afspraken zijn een grote bron van afleiding. Te veel dingen zijn urgent, maar niet belangrijk.

Ik moet een vrije en open plek creëren door specifiek tijd te reserveren voor chaos. Zoals steden via ordelijke planning een open plek behouden met daarin (chaotische) natuur, heb ik orde en planning nodig om chaos toe te staan. Plannen helpt me om ruimte en tijd te maken voor dwalende gedachten. To-do-lijstjes met informatie over prioriteiten, deadlines en reminders voor vergaderingen, houden mijn gedachten vrij van de dingen die ik moet doen en onthouden. Orde is wat chaos mogelijk maakt.

Als tijd en ruimte beschikbaar zijn, laat ik mijn gedachten dwalen. Vaak denk ik aan een probleem dat ik op moet lossen, maar ik focus niet op het probleem, ik ‘ont-focus’, ik zoom niet in op het probleem, ik zoom juist uit. Ik dénk niet out of the box, ik stáp uit de box en scheur boxen kapot. Ik zoek naar de grenzen totdat ik het hele plaatje kan zien. Alles wat dan nog te zien is van het originele plaatje zijn de wortels, het fundament en de oorzaak ervan.

Tijdens deze ‘afwezige’ momenten kan ik niet gestoord worden. Ik wíl niet gestoord worden. Ik wil niet dat andere mensen denken dat ik gestoord ben. Ik haat kantoren die open en doorzichtig zijn. Ik heb een kantoor nodig waarin ik me kan verstoppen, een grot waarvan niemand kan zien dat ik erin zit, waar mijn gedachten kunnen dwalen, chaotisch en volledig niet-gefocust kunnen zijn.

Het magische aspect van chaos is dat het de gedachten die ver uit elkaar liggen kan verbinden, en connecties kan laten maken die nog niet gemaakt zijn. Chaos helpt niet bij het uitleggen van deze ideeën aan anderen, bij het opschrijven ervan, of bij het gieten van het idee in een wiskundige formule. Om dat te laten gebeuren moet de orde terugkomen. Dan kan ik nieuwe boxen bouwen, die de nieuwe ideeën bevatten, en die nieuwe boxen scheur ik dan keer op keer opnieuw kapot – totdat ik mijn gedachten genoeg heb geordend om vaste boxen te bouwen. Zelden is de gehele inhoud van deze kaders ordelijk en ze zijn nogal fragiel, maar er is wel een begin van nieuwe ordelijkheid.

Ik ga van oude orde naar chaos naar nieuwe orde. Want nieuwe orde komt zelden direct voort uit oude orde; eerst is er een revolutie nodig. Het maximaliseren van kundigheden, het optimaliseren van processen en het onderzoeken van synergieën leidt niet tot nieuwe orde. Het doet me denken aan het maken van kunstmatige kristallen. Men doet vele kleine kristallen in een grote pot, verhit deze tot een chaotische vloeistof, en dan, als ware het magie, vormt zich door de langzame koeling van de chaotische massa één kristal, de meest ordelijke structuur in de natuur, waar elke atoom zijn eigen plek heeft.

Vertaling uit het Engels door Lily Keller

Christoph U. Keller

Hoogleraar Experimentele Astrofysica, Universiteit Leiden
Alle antwoorden zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven

Klik hier voor het volgende antwoord

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie

 

Dit stuk heeft geen reacties

Schrijf een reactie

Reageer als eerste!