Nederland in Ideeën 2015: Anita Hardon

 

 

Welkom! Dit bericht is onderdeel van de online tentoonstelling Nederland in ideeën, waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse:

                 

‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’

 

De tentoonstelling is verspreid over 93 websites. Op deze site vind je het antwoord van Anita Hardon. Je kunt onderaan dit bericht doorklikken naar het volgende antwoord, of een bezoekje brengen aan de ‘centrale hal’ [link naar nederlandinideeen.nl] van de tentoonstelling.

ChemicalYouth

Jongeren uit Nederland die backpacken in Azië willen graag bruin worden, terwijl de lokale bevolking in landen als Indonesië of de Filipijnen juist een zo wit mogelijke huid wil. Ervaren reizigers weten het: neem je eigen huidcrème, zeep of zonnebrandolie mee, want in de Aziatische supermarkt of drogist vind je meestal alleen wit makende producten.

Waarom willen Aziatische jongeren wit zijn? Ik doe samen met een team antropologisch onderzoek naar het gebruik van alle soorten ‘chemische middelen’ in het alledaagse leven van jongeren in middelgrote steden in Indonesië en op de Filipijnen. Uit ons onderzoek blijkt dat vrijwel al onze vrouwelijke informanten dagelijks witmakende zepen, crèmes en poeders gebruiken. In Indonesië gebruiken jonge vrouwen witmakers vooral om hun gezicht wit te maken – de rest van hun lichaam is toch bedekt. Op de Filipijnen streven onze informanten naar geheel witte lichamen. Zelfs hun oksels moeten wit zijn: bruine oksels zijn een teken van armoede.

Recent zijn fabrikanten op de Filipijnen vrouwen gaan aanmoedigen om zelfs hun schaamlippen witter te maken. Op de productverpakking van Lactacyd, een populaire vaginaal product, verkrijgbaar bij alle lokale drogisterijen en supermarkten, staat: ‘Go beyond clean with Lactacyd White Intimate. Dermatologically proven safe and with natural ingredients, marine-based algowhite and plant-based actipone-B to lighten your intminate area within four weeks. For best results, use twice daily.’

‘Putih seperti apa?’, ‘Wit zoals wat?’, vroegen we onze informanten. Meestal noemden de jonge vrouwen lokale en Koreaanse artiesten en niet-westerse idolen, zoals cultuurwetenschappers en westerse toeristen verwachten. Na wat meer doorvragen bleek het niet om echt wit, maar om ‘iets lichter’ te gaan. Verder benadrukken onze informanten dat de producten de huid ook schoon en zacht maken en dat je huid meer gaat stralen. Op de Filipijnen streven de jonge vrouwen naar een huid die flawless is, zonder fouten, zoals die van populaire hosts van tv-programma’s.

Interessant voor antropologen is dat ook steeds meer jonge mannen een witte huid willen. In beide landen veranderen de verhoudingen tussen de seksen snel. Vrouwen doen het beter op de arbeidsmarkt en jongens moeten dus meer hun best doen om een vrouw aan de haak te slaan.

Werk bleek een belangrijk thema in de diepte-interviews. In beide landen hebben jongeren met een mooie, lichte huid meer kans op een baan in de dienstensector. In de wervingsteksten voor banen in de servicesector op de Filipijnen staat dat gezocht wordt naar een ‘pleasing’ personality. Pleasing, zeggen onze hr-informanten en jonge werkzoekenden, betekent onder meer een gave, lichte huid. Werk is ook een thema bij het gebruik van andere chemische middelen door de verschillende groepen jongeren. Sekswerkers in Makassar zijn verslaafd geraakt aan sterke pijnstillers, die ze gebruiken om zich ‘goed’ en minder verlegen te voelen als ze op zoek gaan naar klanten. Jonge mannen die banken bewaken in Puerto Princesa zijn verslaafd aan energiedrankjes (met zeer hoge concentratie cafeïne) die zij gebruiken om de hele nacht (een dienst duurt twaalf uur) wakker en alert te blijven. Verkopers in de haven van Batangas gebruiken amfetamines om zich zelfverzekerder te voelen als ze pinda’s en limonade verkopen op de kade in de haven.

In Nederland staan de kranten vol met rapportages over het overmatige gebruik van illegale stimulerende middelen zoals mdma en xtc die, zo wordt betoogd, vooral gebruikt worden om hedonistische redenen. Ons ChemicalYouth-onderzoek in Nederland wijst uit dat ook hier andere chemische middelen belangrijk zijn in het alledaagse leven van jongeren. Het gaat hier niet om witmakers, maar om vitamines en voedingssupplementen, om meer uithoudingsvermogen te krijgen en als behandeling tegen de stress. Jongeren hebben zo veel ambities in het leven. Naast een leuke studie en goede baan willen zij ook sporten en veel tijd doorbrengen met vrienden. Waar halen ze de energie vandaan?

Wat hebben we aan deze inzichten in het dagelijks leven? Uitgangspunt van mijn project is dat wanneer wij ons zorgen maken over gezondheid van jongeren, we ons niet alleen moeten richten op het gebruik van illegale middelen. Jongeren zijn op veel grotere schaal ‘verslaafd’ aan andere producten, zoals legale witmakers, dure multivitaminepreparaten en energiedrankjes die met slimme marketingtechnieken worden geadverteerd. Deze middelen kosten veel geld en kunnen ook risico’s met zich meebrengen. We moeten proberen de onderliggende redenen voor het gebruik te begrijpen. Jongeren gebruiken witmakers en vitaminepreparaten omdat zij last hebben van stress en zich zorgen maken.

Anita Hardon

Hoogleraar Antropologie van Zorg en Gezondheid, Universiteit van Amsterdam; mede-directeur Global Health Zwaartepunt, Universiteit van Amsterdam; Winnaar erc Advanced Grant (2012)

Alle antwoorden zijn ook beschikbaar in boekvorm onder de titel Dit wil je weten: Wetenschappers ondernemers en kunstenaars geven adviezen voor het dagelijks leven

Klik hier voor het volgende antwoord

Klik hier voor een bezoekje aan de centrale hal van de expositie

 

Dit stuk heeft geen reacties

Schrijf een reactie

Reageer als eerste!