science palooza.nl

scherp en verantwoord wetenschapsnieuws (in beta)

Geen ei zonder kip zonder ei

Geplaatst op 24 juli, 02:10 door Nadine. Categorie Columns en Opinie, Nieuws, Volkskrant Opinie. Reacties (4).

De vraag intrigeert al sinds mensenheugenis, hij hield Aristoteles ook al bezig. Deze zei eens, vrij vertaald: “Als er een eerste mens was, dan werd deze – in strijd met alle natuurwetten – geboren zonder vader en moeder. Want er kan geen eerste ei zijn geweest waar een vogel uitkwam, of er moet ook een eerste vogel zijn geweest die een ei legde; want een vogel komt uit een ei.” Maar meer dan een gedachte-experiment is het niet. En dat heeft alles te maken met het feit dat soortvorming een geleidelijk proces is. Het is dus onduidelijk wanneer de kip als soort precies ontstond. En of het ei daarbij eerder was dan de kip, tja…

De kip…
Toch was daar vorige week ineens het antwoord. In de meest vooraanstaande bladen en populaire wetenschappelijke blogs was te lezen dat ovocleidin-17, een eiwit dat uitsluitend voorkomt in de eierstokken van kippen, nodig is voor het maken van de eierschaal. En daarom, zo werd geredeneerd, kan een ei alleen bestaan indien het gemaakt is door een kip. Probleem opgelost: de kip was er eerst. Maar die conclusie werd iets te makkelijk getrokken.

In de studie waar deze hype uit voortgekomen is, waren de onderzoekers helemaal niet op zoek naar het antwoord op de vraag wat er eerst was, de kip of het ei. Ze waren geïnteresseerd in de vorming van de eierschaal. Op zichzelf ook een interessant fenomeen want een kippenei groeit de schaal om zichzelf heen in een proces dat lijkt op de groei van botten en schelpen. Het ei wordt in eerste instantie alleen omgeven door een membraan waar op regelmatige afstand van elkaar eiwitten opzitten. Die dienen als hechtingspunt voor de afzetting van het kalk dat uiteindelijk de eierschaal vormt. Het was al langere tijd bekend dat ovocleidin-17 hier een rol bij speelt, maar de onderzoekers hebben nu heel mooi laten zien hoe dit eiwit als een katalysator fungeert bij de vorming van calciumkristallen.

Hoewel interessant, bewijst dit onderzoek allerminst dat de kip er eerder was dan het ei. Want ook al komt ovocleidin-17 alleen maar voor in de eierstokken van kippen, soortgelijke eiwitten vinden we overal in het dierenrijk. En calcium binden kunnen ze allemaal. Zonder ovocleidin-17 kunnen er dus ook behoorlijke eieren geproduceerd worden. Reptielen bijvoorbeeld, de voorgangers van de vogels, legden ook al eieren. En de eerste kip die het eiwit verwierf dat we nu ovocleidin-17 noemen (door mutatie van een ander calciumbindend eiwit), kroop ook al uit een ei.

…of het ei?
Dus was het ei er dan eerder? In 2006 werd het pleit inderdaad al eens beslecht in het voordeel van het ei. Toen door een onderzoeksteam bestaande uit een geneticus, een filosoof en een kippenboer. Omdat, zo redeneerden zij, het genetisch materiaal van een organisme niet (of nauwelijks) verandert tijdens de ontwikkeling, moet de vogel die geëvolueerd is tot onze huis-tuin-en-keuken-kip, eerst als ei hebben bestaan. Of dat ei ook gelegd werd door een kip doet er volgens deze ‘eggsperts’ niet zoveel toe. Als uit een ei een kip kruipt dan was het een kippenei en dan was het ei er dus eerder dan de kip, zo luidde het betoog.

Soortvorming
Hieraan ten grondslag ligt de wetenschap dat de genetische veranderingen die leiden tot de vorming van een nieuwe soort, plaatsvinden tijdens de vorming van geslachtscellen. Dus strikt genomen hebben de eggsperts gelijk. Maar soortvorming is een langzaam proces: we weten allemaal dat een dinosaurus geen kippenei legt. Het dier dat het eerste kippenei legde leek al in heel veel opzichten op een kip, zoveel is zeker. Het is dus moeilijk om ergens een grens te trekken en te bepalen wanneer de kip zoals we hem nu kennen precies is ontstaan. Laat staan dat we ooit onderscheid kunnen maken tussen de kip en het ei.

Dus met veel sympathie voor de redenering van de eggsperts, moet ik hier toch ook afstand nemen van hun conclusie. De kip of het ei, het blijft onopgelost. Maar zo was het raadsel ook bedoeld. Als food for thought.

Dit stuk verscheen ook op de opiniepagina van de Volkskrantsite.

Volg commentaar via de RSS 2.0 feed. Je kan een fijne reactie achterlaten, of maak vooral een trackback.

Dit stuk heeft 4 Reacties

patrick

Posted 24 juli 2010 16:48 at 16:48 | Permalink

Hè,ik dacht dat de haan er het eerste was.De hen werd toch gevormd uit een van zijn ribben? Toen ging de haan bovenop de hen staan en kwam er een bevrucht ei, die op zijn beurt werd uitgebroed door de hen.Zo zie je maar dat het ei niet op de eerste of tweede plaats kwam maar op de derde.En hoewel de hen op de tweede plaats eindigde was de hen er toch eerder dan het ei.
patrick

Posted 24 juli 2010 17:46 at 17:46 | Permalink

Ik sprak net de buurman en die wist mij te vertellen dat het ei er eerder was.
Ik vroeg hem hoezo???
Nou zei ie Dat ei is uit de hemel komen vallen precies in een hoop rottende plantenresten.Daar is het ei uitgekomen en weet je wat; er kwam een prachtige haan uit.
Nou zei ik het zal wel zo zijn maar het vervolg is wel mijn verhaal.
Dus was het ei er dan toch eerder?????
In ieder geval zal de stelling nooit meer hetzelfde zijn.
Wie was er eerder: de kip of het ei??Dat wordt nu :wat was er eerder de planten of het ei??
Matthijs

Posted 28 juli 2010 10:20 at 10:20 | Permalink

Dinosaurussen legden toch ook al eieren?
Richard

Posted 31 juli 2010 09:24 at 09:24 | Permalink

Een leuk stukje, Nadine!

Je schreef: “Maar zo was het raadsel ook bedoeld. Als food for thought.”

Misschien daarom wel, is twijfel de basis van alle wetenschap, en vertrouwen de basis van alle geloof.

Schrijf iets interessants