Kiezen en Delen

Stel je voor: je gaat met een stel vrienden naar het café met het uitdrukkelijke doel om iemand te versieren. Jullie maken er een spel van. Wie verliest moet alle drank betalen; de verliezer is degene die het minste aantal afwijzingen krijgt. Oftewel, je doel is om afwijzingen te verzamelen. Klinkt bizar, maar je creëert er een structuur mee waardoor je altijd wint: gratis drank of een partner. Dit idee, het bereiken van je doelen door ‘failure targets’ te zetten, was vorig jaar het onderwerp van één van de finalisten van TEDxAmsterdam.

Een onverwachte partij past dit idee toe in de dagelijkse praktijk. Het UWV in Amsterdam heeft aan een deel van de uitkeringsgerechtigden een sollicitatie-failure target opgelegd. Een uitkering ontvangen als je werkloos bent, is alsof je gratis Netflix krijgt als je kunt bewijzen single te zijn – niet erg motiverend om verder te zoeken. Het omkeren van die structuur, door de uitkering afhankelijk te maken van of je gesolliciteerd hebt, is meer alsof je Netflix gratis krijgt als je eerst minstens tien keer een blind date organiseert. Je verlegt je doel van iets abstracts, het vinden van een baan of partner, naar iets dat makkelijker te halen en te tellen is, en waar minder druk op zit: het verzamelen van afwijzingen.

De vraag is of deze aanpak werkt. Daarom hebben onderzoekers van onder andere de Vrije Universiteit in samenwerking met de Dienst Werk en Inkomen en het UWV een experiment opgezet. Wie een uitkering aanvraagt, krijgt een ‘casemanager’ toegewezen. Deze casemanagers mochten al een aantal jaren op eigen initiatief een sollicitatieplicht opleggen aan uitkeringsaanvragers. Om te zien of dat echt effect had, kreeg een deel van de casemanagers de opdracht om de aanvrager vier weken lang een groot aantal sollicitaties op te leggen, en pas na die periode de uitkering toe te kennen. Altijd prijs dus voor de sollicitant: een baan, of met terugwerkende kracht een uitkering. Een ander deel van de casemanagers mocht onvoorwaardelijk uitkeringen verstrekken.

De failure targets zorgde ervoor dat zes maanden later 25% minder uitkeringen werden uitgekeerd. Dat is geen resultaat op zich: als je het proces lastiger maakt, vragen minder mensen een uitkering aan. Maar doordat de onderzoekers ook gegevens over het inkomen ná de aanvraag hadden, kunnen ze aantonen dat er niemand gedupeerd wordt: wat er minder aan geld werd uitgekeerd, valt in het niet bij wat er extra verdiend wordt. Voor de zekerheid wordt er gecheckt of er door de targets niet meer andere uitkeringen werden aangevraagd, of erger nog, meer crimineel gedrag ontstond. Dat bleek niet het geval. Met dit experiment is dus heel nauwkeurig vastgesteld dat failure targets inderdaad werken om mensen aan een baan te helpen.

Toch maar eens proberen, vanavond in het café.