Kiezen en Delen

COLUMN – Mijn toekomstige zelf is een held: ze is ontzettend goed met deadlines, vindt tussendoor tijd om hard te lopen en weerstaat glimlachend de dure koffie op het station. Mijn huidige zelf heeft met al die dingen weleens moeite. Datzelfde geldt natuurlijk voor meer mensen. Vijf onderzoekers vroegen zich af of dat komt doordat we gewoon erg goed zijn in het bedriegen van onze huidige zelf.

De term die de onderzoekers gebruiken voor zelfbedrog is ‘strategische onwetendheid’ (zie ook deze twee ‘Kiezen en Delen’ -columns). Gaan we expres negatieve informatie over de toekomst uit de weg opdat we lekker ongezond kunnen dooreten en geld uitgeven?

Om vast te stellen of mensen hun ogen dicht doen voor ongewenste informatie, lieten de onderzoekers 96 Denen kiezen of ze wilden horen hoeveel kilocalorieen hun maaltijd bevatte. De deelnemers mochten proeven van een Caesarsalade en van een maaltijd met biefstuk en quinoa. 53 anderen kregen na het proeven direct het aantal kcal zien; 52 anderen kregen helemaal geen informatie aangeboden. Daarna mocht iedereen een van de gerechten kiezen en zoveel eten als ze wilden. Na afloop werd het bord gewogen.

Van degenen die de keus kregen, koos 46 procent ervoor om de envelop met informatie niet open te maken. Die mensen, de “strategisch onwetenden”, aten vervolgens significant meer dan wie überhaupt niets had gelezen over kilocalorieen.

Wie zijn die zelfbedriegers? Zou jij zelf je ogen dichtdoen zodat je zonder schuldgevoel meer kunt eten? Nee, denk je – en dachten de deelnemers aan het experiment. De onderzoekers stelden precies deze vraag, wat zou je doen, naar de informatie kijken of niet, aan de mensen die geen informatie kregen. Slechts 19 % gaf toe dat ze de envelop dicht zouden laten (tegenover die 46 % die, toen ze echt voor de keuze stonden, besloten niet te kijken). De zelfbedrieger kent zichzelf dus niet goed.

Los van die zelfkennis bleken twee dingen van invloed op strategische onwetendheid. Ten eerste sloten de mannen in het experiment vaker hun ogen voor negatieve informatie dan de vrouwen. Maar wat de doorslag gaf, was vooral of iemand, net als ik, liever morgen dan vandaag ging sporten en deadlines halen. Oftewel, zelfbedriegers laten hun toekomstige zelf de vuile klusjes opknappen.