Kiezen en Delen

Met een vriend van mij ga ik vaak uit eten. De wijn die daarmee vaak gepaard gaat maakt het lastig om te onthouden wie de vorige keer de rekening betaald heeft. Daarom hebben we een systeem bedacht dat in principe eerlijk is: ik gooi een muntje op, bij kop betaal ik, bij munt betaalt hij. Maar sinds de introductie van dit systeem ben ik nu zeven achtereenvolgende keren de sjaak geweest, tot groot leedvermaak van de vriend. Daarom heb ik voorgesteld om de volgende keer naar een duurder restaurant te gaan. Een oude casinotruc: steeds minstens dubbel inleggen, dan speel je op enig moment wel weer quitte.

Nu blijkt uit onderzoek dat ik niet de enige loser ben die na verlies zijn inzet verhoogt. Het was al bekend dat boosheid leidt tot het nemen van grotere risico’s – ik ben inderdaad not amused dat mijn restaurantvriend zo’n plezier heeft in mijn pech. Nieuws is dat ook het verliezen van een wedstrijd aan kan zetten tot het verhogen van je inzet, zelfs zonder dat die inzet je verlies weer kan compenseren. Na een wedstrijdje sommen maken werd aan een derde van deelnemers eerlijk verteld dat ze gewonnen hadden, aan een derde dat ze verloren hadden, en aan een derde helemaal niets. Puur het verliezen zette mannen ertoe aan om in een volgend spel grotere risico’s te nemen. De Zwitsers/Nederlandse econoom die dit aantoont, Thomas Buser, laat zien ik als vrouw dus een uitzondering daarin ben.

Het is natuurlijk volledig willekeurig of ik kop of munt gooi – maar stel dat ik gewoon ‘slecht’ ben in muntjes opgooien? Juist die gedachte is waarschijnlijk funest voor de prestaties van vrouwen in competitieve situaties. Als vrouwen verliezen, schrijven ze de uitkomst eerder dan mannen toe aan hun eigen falen in plaats van aan pech of luiheid. Als reactie daarop gaan ze minder moeite doen en presteren ze na verlies vaak slechter. (Zie ook deze column, waarin ik beschrijf dat vrouwen minder hard gaan lopen van alleen al het vooruitzicht van competitie).

Waardoor dat ‘leaning out’ van vrouwen wordt veroorzaakt is onduidelijk. Mogelijk zijn verschillende hormonale reacties op winst en verlies de oorzaak ervan. Na gokspelletjes stijgt het testosteronniveau van winnaars meer dan dat van verliezers, en testosteron leidt tot het nemen van meer risico. Maar er zijn mensen die als reactie op verlies meer testosteron in hun bloed krijgen, en ook zij zetten daarna nog meer op het spel.

De deelnemers die aan het experiment van Buser meededen en de eerste keer verloren, verdienden gemiddeld 20% minder (€1,30) doordat ze daarna hoger gingen inzetten en slechter presteerden. Dat dure restaurant van mij zou wel eens ernstigere gevolgen kunnen hebben.