Kiezen en Delen

Hoe krijg je meer vrouwen in de boardroom? Niet door ranglijsten te maken, suggereert een nog niet gepubliceerd onderzoek.

Vrouwen kiezen minder vaak dan mannen voor competitieve spelletjes en carrières. Zo is maar 11% van de leden van raden van commissarissen vrouw. Deels komt dat doordat mannen zichzelf nog meer overschatten dan vrouwen, en daarom verwachten het beter te doen dan anderen. Maar zolang er geen prijzen of bonussen te winnen vallen, bestaan er weinig systematische verschillen tussen de prestaties van mannen en vrouwen. Stimuleer die vrouwen dus flink om wél de competitie aan te gaan, zou je zeggen.

Maar nu blijkt dat alleen al de dreiging van vergelijking met anderen vrouwen slechter laat presteren. De onderzoekers lieten 147 Spaanse proefpersonen flink zweten. Een deel van hen moest sommen oplossen, met een beloning voor iedere juist opgeloste som. Daaruit bleek geen verschil in prestatie tussen mannen en vrouwen- vrouwen deden het zelfs (verwaarloosbaar) beter dan mannen. De tweede groep moest na afloop hun score en hun positie op de ranglijst hardop voorlezen aan een andere proefpersoon. In de derde groep moest elke deelnemer zijn score, maar niet zijn positie op de ranglijst, aan een aparte persoon voorlezen. Die luisteraar kon dus niet vergelijken wie het beste gepresteerd had.

Zonder vergelijking, dus in groep 1 en 3, scoorden vrouwen en mannen even goed en verdienden dus evenveel geld. In groep 2, waarin deelnemers wisten dat er een ranglijst gemaakt ging worden, presteerden vrouwen slechter (langzamer én met meer fouten) dan in de andere groepen. Voor de mannen had het vooruitzicht gerankt te gaan worden juist een positief effect: zij gingen sneller sommen oplossen. Dat verschil komt dus niet door het voorlezen van de score op zichzelf, maar door de mogelijkheid tot het ranken en vergelijken van deelnemers.

Gemiddeld genomen leidt competitie tot betere prestaties: de mannen gingen zoveel meer sommen oplossen door de verwachte ranking, dat ze compenseerden voor het achterblijven van de vrouwen. Maar het blijft een tragische bevinding dat puur door die vergelijking de vrouwen slechter gingen presteren. Een lijst aanleggen met de beste vrouwen, zoals Jet Bussemaker nu aan het doen is, is dus wellicht niet genoeg om meer vrouwen op hoge posities in het bedrijfsleven te krijgen.