backstage

Dit essay is onderdeel van het boek “Dit wil je weten” dat is verschenen op 17 November 2014 en waarin 93 wetenschappers, ondernemers en kunstenaars antwoord geven op één vraag van Paulien Cornelisse:

‘Welk inzicht uit je vakgebied kan anderen helpen in het dagelijks leven?’

Het hele boek is ook als online tentoonstelling te bewonderen via www.nederlandinideeen.nl.

Eén van de samenstellers (Mark) schreef ook een stukje

Doe je backstagebandje om

Het simpelste inzicht verkreeg ik, een medisch bioloog, in een vakgebied waar ik per toeval in rolde, de journalistiek.

Ik dans graag. Vooral op muziek die voortstuwt. Rock was een eerste goede vriend, maar al snel bleek de elektronische muziek – met haar vier klappen in een maat – veel beter te werken. Aanvankelijk was ik gebiologeerd door de straffe trance en techno, waarin het gaat om kracht, energie en duidelijkheid; later ontdekte ik op het ‘dance-palet’ ook andere, wat langzamere smaken. De gemene deler was echter altijd een dj die de platen aan elkaar kon rijgen en zo kon laten versmelten dat, als het goed ging, een magische nieuwe track tevoorschijn getoverd werd.

Omdat ik na zo’n weekend dansen graag korte verslagjes vol met ongezouten meningen en (voor)oordelen over artiesten, organisatie en programmering naar vrienden schreef, was het eigenlijk niet een heel gekke stap om te reageren op een oproep van de website 3voor12. Zij zochten gastredacteuren voor het festival 5daysoff. Of ik in tweehonderd woorden duidelijk kon maken waarom ik geschikt zou zijn?

Kort daarop stapte ik op een hete zomerzondagavond de Melkweg in, om het optreden van de New Yorkse house-discosensatie Metro Area te recenseren. Die avond ben ik twee keer op de radio geweest om verslag te doen voor 3fm, en de volgende dag heb ik in een roes een recensie geschreven. Een week later al werd ik teruggevraagd om mee te werken aan het verslag van het Dance Valley-festival. En daar gebeurde het.

Het backstage-bandje om mijn pols keek me schreeuwend aan: ‘Gebruik me! Gebruik me!’ Schuchter probeerde ik het bandje voor het eerst, en zonder een centje pijn stond ik ineens echt backstage, waar alle artiesten en de organisatie rondliepen. Vanaf daar zag ik een bekend tafereel – de dj, de productie en het publiek – maar nu vanuit een 180 graden gedraaid perspectief. De knop ging direct om en de schroom viel van m’n schouders. Wat volgde was een tof gesprek met Tiësto (toen al op weg een hele grote te worden). Dance-promotor Marnix (Loveland) stak later een vurig betoog tegen me af over de exclusieve artiesten-boekingdeals die het heel lastig maakten om acts te kunnen programmeren. De Sloveense dj Umek snauwde bits: ‘NEE, geen vragen! Ik moet over vijf minuten op.’ Uhh… Oeps.

Het bleken dus allemaal gewone mensen met meningen en antwoorden op je vragen, mits je ze maar op een respectvolle manier bracht én op het juiste moment. Eureka! Goud! Alsof ik een nieuwe oliebron had aangeboord. In de jaren erna heb ik op deze manier met veel artiesten, promotors en label-eigenaren kunnen praten en een inkijk gekregen in de muziekwereld, en de dance in het bijzonder.

Tot die tijd had ik, zo voelde het, altijd mijn eigen mening gevormd door louter aannames te doen. Dit was de eerste keer dat ik echt doorkreeg dat ik gewoon aan mensen, ook aan mijn helden, kon vragen: ‘Goh, wat vindt u er eigenlijk van? Hoe was het proces om tot hier te komen? Wat heeft op u de meeste indruk gemaakt?’ De aanname dat ze arrogant, afstandelijk of gesloten zouden, zijn bleek niet te kloppen.

Vragen, luisteren en het proberen te begrijpen om vervolgens alles terug te brengen tot de essentie. Iedereen die op de school voor de journalistiek heeft gezeten, moet dit als gesneden koek voorkomen. Voor mij, een viroloog die onderzocht waarom sommige hiv-geïnfecteerde patiënten ziek werden en andere niet, was dit niet minder dan een openbaring.

En gek genoeg heeft dit inzicht mij in mijn dagelijks leven als wetenschapper, en later in het managen van internationale onderzoeksteams, geholpen. Ik loop nog steeds met mijn backstage-bandje om. Maar ook al is dat tegenwoordig onzichtbaar, het helpt me om veel meer op mensen af te stappen en hun belangrijke vragen te stellen. Dan blijkt dat die ene hoog aangeschreven professor en de beleidsmakers in Brussel prima te benaderen zijn. Zélfs toezichthouders zijn gewone mensen en niet slechts strenge poortwachters van de wet. Door op een vaccintoezichthouder af te stappen, kreeg ik ooit waardevolle tips over de voorbereiding van een klinische studie met het griepvaccin dat we bij Organon ontwikkelden.

Doorvragen, luisteren en proberen te begrijpen. Vaak valt er dan wel een mooi verhaal, interessante anekdote of levensles uit te condenseren. Want net zoals in de journalistiek moet men in de wetenschap de resultaten kunnen samenvatten, ordenen en presenteren (via een presentatie of een wetenschappelijk artikel).

Dit is dus wat u wilt weten: pas op voor de aanname, doe uw backstage-bandje om en stap erop af!