Kiezen en Delen

COLUMN – In de serie Kiezen en Delen kijken Joël en Eva met een gedragseconomische blik naar alledaagse beslissingen. Deze column verschijnt ook op Sargasso.nl.

Dat de robots komen om onze banen te stelen is nu duidelijk. In een strip wordt het probleem als volgt samengevat. Werkgever zegt tegen werknemer: “U werkt één uur per dag en surft zeven uur per dag op internet.. we hebben nu een machine die datzelfde kan.”

Beetje flauw. Maar in de kern zit een echt probleem dat iedere werknemer herkent: gebrek aan wilskracht. We werken meestal niet zo hard als we denken dat we zullen doen. Als je student bent, of zzp’er, heet dat uitstelgedrag. Je moet vandaag iets afmaken, maar er komt een berichtje tussendoor dat nu even leuker is – morgen maak je die klus echt af. Maar morgen bestaat facebook nog steeds, en zou je bovendien al iets anders afmaken. Werk je voor een baas, dan heeft dat uitstelgedrag nog grotere consequenties. Niet alleen wordt alles haastwerk, maar het kan je zelfs je salarisverhoging of bonus kosten. En voor die werkgever kost het ook nog geld.

Drie economen hebben nu aangetoond dat daar iets aan te doen is. Het uitstelgedrag van werknemers, in dit geval 124 Indiase datatypisten, wordt beïnvloed door wanneer en hoe ze betaald krijgen voor hun werk. En nog belangrijker: de werknemers zijn zich ervan bewust zijn dat ze aan uitstelgedrag lijden, en willen daar eigenhandig ook best iets aan doen.

De werknemers kregen standaard 0.03 roepies betaald per dataveld dat ze ingevuld hadden (dat is 0.0004 cent- gemiddeld verdienden ze zo’n 3 euro per dag). Tijdens het experiment, dat 11 maanden duurde, mochten ze daarnaast kiezen of ze een target wilden. Als ze dat zichzelf wilden opleggen, kregen ze pas 0.03 roepies per dataveld als het ze lukte om er minstens 4000 op een dag in te vullen, en maar 0.015 als ze er minder dan die 4000 haalden. Het was dus objectief gezien een slechte keus om jezelf een target op te leggen. Maar door de targetconstructie zou hun luie toekomstige zelf misschien wel wat harder gaan werken.
Wat bleek: de dag waarop de werknemers betaald kregen had flinke invloed op hoe snel er getikt werd. Werknemers verdienden 7% meer op de dag dat ze betaald gingen worden. Dat effect varieerde flink tussen mensen: sommigen gingen wel 20% harder werken op die dag, anderen werkten juist de hele week heel constant- maar gemiddeld nam de werklust toe als de betaling dichterbij kwam.

En ja, mensen waren zich bewust van hun zwakte. In 35 % van de dagen legde men zichzelf een target op, om toch maar gemotiveerd te blijven om tenminste dat aantal datavelden te halen. Dat klinkt onverstandig, maar in de praktijk bleek dat de Indiase werkenmers zichzelf goed kennen: ze gingen zoveel harder werken door die target, dat ze 2% meer verdienden dan hun rationelere collega’s die zonder target aan de slag gingen. En daarmee was hun werkgever ook tevreden.

Er zijn dus manieren om zowel de werkgever als de werknemer gelukkiger (of tenminste iets rijker) te maken. En dat vrijwillig, zonder robots.