800px-Stemmen

Hij staart me al een tijdje aan, vanaf de schoorsteen: de kiezerspas voor de Europese Verkiezingen op 22 mei aanstaande. En telkens raak ik weer in een overpeinzing verzonken over nut en noodzaak. Sinds in 1992 aan de oevers van de Maas het eerste EU-akkoord werd gesloten, is de Europese werkelijkheid een stuk weerbarstiger geweest dan wat Kok en Kohl cs. gehoopt hadden. De Euro is gesmolten, de 4% begrotingsdiscipline is in zowel Noord als Zuid niet te handhaven en de politieke unie loopt stroef omdat o.a. het vrije verkeer van mensen en diensten op weerstand is gestuit. Waarom nog stemmen?  En waarom nog voor Europa stemmen?

Maar bij het plussen en minnen strepen is er nog een belangrijke plus die ik in de afgelopen drie jaar met eigen ogen heb gezien. Ik heb aan den lijve ondervonden hoe collega’s uit verschillende Europese landen met een totaal andere manier van werken toch, doordat zij hetzelfde einddoel voor ogen hadden, gezamenlijk een succesvol en belangrijk project konden afronden dankzij Europese subsidies. Europa is als gezamenlijke wetenschappelijke organisatie namelijk veel sterker dan de som van haar delen en de enige sparringpartner die met China en de VS meekan.

De complexe vraagstukken die mij, u en uw buurman staan te wachten stoppen niet bij de grens: energie, milieu, voedselveiligheid, ouder worden, infectieziekten, biodiversiteit, digitale veiligheid. Recent is het nieuwe wetenschappelijk programma van de EU, Horizon 2020, gestart. Dit programma zal in de komende 7 jaar een slordige 80 miljard in wetenschappelijk onderzoek steken. De voordelen van dit gezamenlijk onderzoek is dat er meer operationele slagkracht gecreëerd kan worden. Publiek-privaat partnerschap is vaak een vereiste en leidt tot grotere (inter)nationale projecten met meer belanghebbenden en regios en dus hogere relevantie.  Er kunnen databases ontworpen worden die genoeg en juiste informatie bevatten en betrouwbaar bijgewerkt worden of onderzoeksinstallaties en productie faciliteiten die te duur zijn voor iedereen behalve Angela Merkel.

Een ander gunstig bijproduct van gezamenlijk Europees onderzoek en productontwikkeling is dat na het project de resultaten en technologieën door meer stakeholders gedragen worden. In mijn vakgebied, biomedische wetenschappen, wordt geadviseerd, of soms verplicht gesteld, om toezichthouders als partner te betrekken. Dit zorgt ervoor dat de toezichthouder mede ‘eigendom’ krijgt over het onderzoek en mogelijke producten sneller de markt kunnen bereiken.

Een aantal voorbeelden van Europese subsidie die voor echte veranderingen zorgen: Innovative Medicines Initiative is een goed voorbeeld publiek-private samenwerking tussen de farmaceutische industrie, academische wereld en kleine (bio)techbedrijven. De onderwerpen zijn die vraagstukken waarbij iedereen baat heeft én een rol moet spelen om ze op te lossen (antibioticaresistentie, onderzoek naar bijwerkingen medicijnen, betere diabetesdiagnostiek). Schaalvergoting is duidelijk bij de BBMRI Biobank en ELIXIR projecten waarin op Europees niveau voor het eerst op gestandaardiseerde manier biologische monsters en data worden bewaard. Uniek in de wereld. Tenslotte, het in Nederland gevestigde Tuberculose Vaccin Initiatief heeft met behulp van o.a. grote Europese subsidies het Europese TB veld technisch en beleidsmatig (toezichthouders incluis) eendrachtig gekregen: vaccins worden langs dezelfde meetlat geëvalueerd en kansrijke vaccins worden nu in de kliniek getest.

Bij het overpeinzen van de kiezerspas moet ik ook vaak zuchten: de bureaucratische rompslomp is groot, log en traag. Daarnaast is een vaak gehoorde klacht dat er bij het toekennen van Europese subsidies te veel naar reputatie wordt gekeken. Dit zorgt ervoor dat jonge onderzoekers en kleine start-up bedrijfjes vaak minder succesvol zijn in het verwerven van subsidie dan de grote gearriveerde professoren en industrieën. Ook kleine bedrijven moeten gezonde financiën van meer dan een jaar kunnen overleggen, anders wordt de subsidie pas achteraf betaald.  Is dit interessant voor een start-up die het geld NU nodig heeft om de innovatie te kunnen volhouden?

Een hoop plussen en minnen. Zoals ik het zie spelen de minnen op de korte termijn (en zijn oplosbaar/aanvaardbaar), maar zijn de oplossingen voor de lange termijn. Daarom is er moed nodig om vóór Europa te stemmen.

ps:  Terry schreef in februari ook vlammend over Europees Onderzoek.