maan-260x207

NASA gaat planten kweken op de maan. Dat was echt de titel van het nieuwsbericht. Dat leek me een onmogelijke missie. Planten hebben water, koolstofdioxide en zonlicht nodig om te kunnen leven. Van die drie dingen is alleen zonlicht op de maan te vinden. Maar voor de andere twee hebben ze bij NASA een oplossing gevonden.

Koffiekan als mini-kas

Wat er niet is, dat moet je zelf aanleveren. En dus dropt de NASA de planten, of eigenlijk de zaden van basilicum, kool en kruisbloemen, op het maanoppervlak in capsules ter grootte van een koffiekan. In deze capsules bevindt zich genoeg water en lucht om de zaadjes te laten ontkiemen en de plant vijf tot tien dagen te laten groeien. De NASA houdt de groei van het plantje in de gaten door foto’s te maken.

Eigenlijk is het hele project niet meer dan een mini-kas. Maar waarom zou NASA iets naar de maan brengen wat ik in mijn vensterbank heb staan? Hoewel die planten in beide gevallen in een kast staan, groeien ze onder heel andere omstandigheden in mijn vensterbank dan op de maan. Zwaartekracht en straling, beide op de maan anders dan hier, trekken zich van zo’n kas niets aan. En juist de invloed van deze twee factoren op plantengroei wil NASA onderzoeken.

Buitenaardse omstandigheden

NASA moet de planten zelf van koolstofdioxide voorzien omdat de maan geen atmosfeer heeft om dergelijke gassen vast te houden. Maar dat is niet de enige functie van een atmosfeer: het beschermt het oppervlak van een planeet tegen ultraviolette zonnestraling en kosmische straling. Deze straling kan DNA beschadigen. Ook planten hebben DNA, en het genetisch materiaal van de drie planten die naar de maan gestuurd worden is door wetenschappers in kaart gebracht. Uit het experiment zal moeten blijken wat nu het daadwerkelijke effect is van straling op de groei en voortplanting van de planten.

Heb je astronauten weleens gigantische sprongen zien maken tijdens een maanwandelig? Dat kan door de verminderde zwaartekracht: op de maan is die slechts een zesde deel van de zwaartekracht hier op aarde. Voor plantengroei is dat een nadeel. Onderzoek eerder dit jaar wees uit dat het mannelijke geslachtsorgaan van een plant, de zogenaamde pollenbuis, zich slechter ontwikkelde onder een verminderde zwaartekracht. Het doel van de pollenbuis is om zo snel mogelijk de zaadcellen bij de eicel te brengen om de kans op bevruchting te optimaliseren. Om dit te realiseren groeit de pollenbuis naar de eicel toe. De voedingstoffen moeten in rap tempo aangeleverd worden om die groeispurt mogelijk te maken, maar de verminderde zwaartekracht zorgt ervoor de dat ‘transportbuizen’ acht procent kleiner zijn. Dit resulteert in kleinere mannelijke voortplantingsorganen, en of planten zich dan nog steeds zouden kunnen voortplanten is nog maar de vraag.

Mini-kasjes op de maan dus. Het klinkt heel simpel, maar het is de eerste stap in het onderzoek naar een mogelijk nieuwe leefomgeving voor de mens. Want waar mensen willen wonen, daar moeten planten kunnen groeien om ze te onderhouden. Zoals één van de onderzoekers zei: deze planten zijn de Neil Armstrong van de plantenwereld.