c-Julie-Hrudova

MacGyver-wetenschapper Rolf Hut

Je verhaal vertellen in een supersnelle microtalk van iets meer dan 5 minuten kan je best overlaten aan de ietwat hyperactieve Rolf Hut van de groep Civiele Techniek van de TU Delft. Als zelfverklaard MacGyver-scientist klust hij graag en goed met allerhande materiaal dat voor handen is. Maar het moet wel functioneel zijn. Vorig jaar stond hij ook op Discovery met een workshop en timmerde van goedkope huis-, tuin-, en keukenmaterialen een heuse regenmeter in elkaar. Dit jaar knutselde hij met een goedkope webcam en een floppy disk (weet iemand nog wat dat is??) een Infrarood-sensor. In zijn ‘20PK microtalk’ bracht hij het thema ‘citizen science’ (of burgerwetenschap) onder de aandacht. In een hoog tempo sprak hij over hoe iedereen wetenschapper kan zijn, en hoe social media gebruikt kan worden ten behoeve van de wetenschap. Wist je dat je via Twitter net zo nauwkeurig het epicentrum van een aardbeving kan vaststellen als wanneer geologen dat doen? Dit een andere leuke weetjes kwamen in een hoog tempo voorbij in een zeer onderhoudende 5 minuten.

Bekijk hier een filmpje van Rolf Hut, vorig jaar op Discovery Festival en lees zijn blog: “Geek omdat het kan”

Stoomcursus genetische manipulatie

Met verbazing keken Discovery-bezoekers naar het gemak waarmee ze zelf nieuw DNA in een bacterie brachten. Onder begeleiding van een wetenschapsteam van de VU en UvA kregen ze een stoomcursus genetisch manipuleren. Wat onwenning werken de bezoekers het protocol af: je bestelt DNA, met de gewenste eigenschap, uit een catalogus en krijg je per post een buisje met wit ‘spul’ toegestuurd. Je lost het op in een beetje water, doet er een klein volume van je bacterie-cultuur bij en geeft het mengsel een elektrisch schokje. Hierdoor nemen bacteriën het ‘vreemde’ DNA  op. Je smeert het geheel uit op een bacterie-plaat met voedingsbodem en laat de cellen groeien. Het eindresultaat – kolonies van bacteriën – werd met aandacht bestudeerd. De bezoekers kregen op deze manier een kijkje in de keuken van de synthetische biologie, een kruising tussen genetica en bouwkunde.

‘We proberen van een cel een soort logboek te maken dat de concentratie van chemische stoffen in zijn omgeving kan detecteren en opslaan’, zegt team-lid Maarten Reijnders. Hij neemt met zijn team deel aan de jaarlijkse iGEM-competitie om een zelfontworpen biologisch systeem te bouwen. Dat doen ze met een soort ‘LEGO-bouwpakket’ met snel inwisselbare DNA-componenten als LEGO-blokken. Die blokken kunnen echt functioneren in een levende cel. Maarten: ‘Een mogelijke toepassing is om met zulke cellen concentratieveranderingen van giftige stoffen in het milieu te meten. Of om de cellen de hoeveelheid zuurstof in het lichaam te laten meten. Hierdoor zou je in theorie heel snel tumoren kunnen detecteren.’

Bekijk hier een filmpje van deze stoomcursus en bezoek de website van iGEM Amsterdam

Slapende antibiotica wekken

Antibiotica zijn hot. Je kunt geen krant openslaan of je leest over het groeiende probleem van antibioticaresistente bacteriën. Het verbaast dan ook niet dat er grote drukte was in het gelegenheidslab van ‘Antibiotica Gezocht’ op Discovery Festival. De wetenschappers uit Leiden en Rotterdam kwamen als winnaar uit de bus van de Academische Jaarprijs 2011 omdat ze het kleinste leven zo groots onder de aandacht van scholieren weten te brengen. Promovendus Dino van Dissel:  ‘We hebben scholieren gevraagd te helpen zoeken naar bacteriën die nieuwe antibiotica maken. Zo brengen we microbiologie onder de aandacht op middelbare scholen’. De scholieren werd gevraagd grondmonsters, liefst van afgelegen en onontgonnen plaatsen, op te sturen. Eentje had zelfs aarde mee van bij het huis van Shakespeare. In vier lessen werd dan op school uitgelegd hoe de zoektocht naar nieuwe antibiotica verloopt.

Festivalbezoekers hadden de handen vol met het drukke praktische programma dat voor hen was samengesteld. Wat onwennig gingen ze aan het werk. Bacteriën kweken uit gewone grond doe je niet elke dag. Een bezoeker kon zijn verwondering over de fascinerende bacteriewereld, zichtbaar onder de microscoop, niet onderdrukken: ‘Zo klein, en toch zo ingewikkeld’. Bacteriën blijken ook over ‘slapende antibiotica’ te beschikken: bacteriën kunnen die antibiotica wel maken, maar ze doen het niet, omdat ze hiervoor bijzondere groeicondities nodig hebben. De onderzoekers hebben een techniek gevonden om slapende antibiotica te doen ‘ontwaken’. Die willen ze nu toepassen op hun inmiddels grote verzameling bacterie-stammen.

Bekijk hier een filmpje van een super-antibiotica-hiphop en bezoek de website van Antibiotica Gezocht voor meer informatie.

Microben op bankbiljetten

Een mooie symbiose van wetenschap en kunst vond ik bij de ‘20PK microtalk’ van Paul van de Kant, grafisch designer. Hij vertelde in een interessant praatje over zijn inspiratie voor zijn laatste kunstproject: de verhouding tussen menselijke systemen (economie) en natuurlijke systemen (bacteriën). Van de Kant bestudeerde papiergeld van zes verschillende valuta onder de microscoop. Op elke type geld bleken andere bacteriën te groeien. Er zat zelfs een patroon in de microscopische foto’s die hij van bacteriën maakte. Van de Kant maakte daarop een collectie munten en vlaggen waarin die patronen terugkwamen. Er hoort een boek bij met mooie foto’s van bacteriën.

Bekijk de website van Paul van de Kant voor meer informatie.