VVDlogo

Het is dat ik weet dat ‘mijn’ D66 net zo hard om fundamenteel onderzoek roept, maar mijn stem (en mijn hart) zijn zojuist bijna gestolen door de VVD. Meer investeren in fundamenteel onderzoek! Het spat van de pagina’s van het verkiezingsprogramma 2012-2017 af (en niet alleen omdat ik die zinnen enthousiast felgeel gemarkeerd heb). Dat ik dit van de Partij voor de Economie mocht horen! Fantastisch.

Wat willen ze dan?

De VVD heeft haar ogen duidelijk op de toekomst, en niet alleen die van de komende regeringsperiode. De ‘valoriseerbaarheid’ van fundamenteel onderzoek wil nog wel eens een tijdje op zich laten wachten, maar dat geeft niet, vinden de liberalen: er moet “ook worden geïnvesteerd in ons toekomstig groeivermogen”, en daarvoor hebben we “nieuwe inzichten en wetenschappelijke doorbraken” nodig.

Niet alleen dat: onderzoek naar zowel hernieuwbare energiebronnen als genetisch gemodificeerde gewassen (GMO’s) wordt specifiek genoemd als speerpunt, en medisch onderzoek dat tot nieuwe therapieën kan leiden moet zoveel mogelijk ruimte krijgen binnen bepaalde ethische grenzen. Daarnaast dient de kwaliteit van het hoger onderwijs volgens de VVD ook aandacht te krijgen, ongetwijfeld met weerslag op de universiteiten. Wat de gevolgen daarvan zijn is helaas onduidelijk.

En wat mag dat kosten?

Volgens de doorrekening van het CPB wil de VVD 100 miljoen extra in innovatie stoppen—de beste proxy voor ‘wetenschap’ die te vinden is in het CPB-rapport. Daarin is de VVD zeker niet de meest gulle geldschieter, maar gelukkig hebben onze liberalen nog een troef in handen: Europa.

De VVD wil de kosten voor de wetenschap namelijk voor een deel doorschuiven naar Brussel. Daarvoor is dan ook weer extra geld vrijgemaakt, via het zogenaamde “achtste kaderprogramma”, een werkgroep voor Wetenschap en Innovatie. Ofwel: Nederland stuurt haar geld (voor wetenschap) naar Europa, en hoopt maar dat het zijn weg weer terug vindt. Geen probleem, zegt de VVD, onze wetenschappers slepen die internationale beurzen wel binnen: “de Nederlandse onderzoekers [kunnen prima mee] in de op excellentie gebaseerde Europese competitie”. Oh, VVD. Je vleit ons!

Dat lijkt misschien een wat onhandige omweg voor onze belastingcentjes, maar wetenschap is een internationale bezigheid. Nederlanders hebben geen alleenrecht op de data die aan de Nederlandse universiteiten aan het licht zijn gekomen, en dat geldt ook voor ieder ander land. Onderzoekers die in Nederland werken zijn vaak afkomstig uit andere landen, en ook wij Hollanders blijven niet altijd in de lage landen de wetenschap bedrijven. Het verleggen van de subsidiestroom naar hogere overheidsniveaus is dus een logisch gevolg van de internationale structuur van de wetenschap op zich, en is wat mij betreft toe te juichen.

Overigens klaagt de VVD in datzelfde verkiezingsprogramma steen en been over de inefficientie van Europa. De huidige Europese bureaucratie, met haar “regelzucht” en “geldverspilling” mag van de VVD danig op de schop. En doe dan meteen de begroting erbij, want er gaat veel te veel naar landbouw. Het overschot mag van de VVD geïnvesteerd worden in, u raadt het al, innovatie.

Conclusie

Het is duidelijk: de VVD houdt van wetenschap in het algemeen, en van de Nederlandse wetenschapper in het bijzonder. Ook financieel voegt de VVD de daad bij het woord, deels direct, deels indirect, via Europa. Hoewel er nog wat haken en ogen zitten aan het terugzien van die centjes, misstaat Europa absoluut niet in wetenschapsbeleid. Het sciencepalooza-eindoordeel voor de VVD is dan ook: zeer goed.

 

Noot van uw correspondent!
Bij het schrijven van dit stuk heb ik mij gebaseerd op het VVD verkiezingsprogramma 2012-2017, de CBS doorberekening daarvan, en enkele verklarende bronnen. De woorden van de VVD zijn prachtig, maar door commentators op dit stuk werd ik fijntjes gewezen op het feit dat de daden uit het verleden wellicht mijn enthousiasme wat hadden moeten temperen. Wetenschapsjournalist Elmar Veerman zegt:

De VVD heeft flink gekort op wetenschap, laten zien klimaatwetenschap niet serieus te nemen en massaal geld overgeheveld van fundamenteel onderzoek naar ‘topsectoren’, dat wil zeggen toegepast onderzoek ten dienste van bedrijven. En dat achtste kaderprogramma van de EU? Prachtig, maar dat is al min of meer af. Daar gaat het standpunt van de VVD niets aan veranderen. Het klinkt meer alsof het nu gebruikt wordt als excuus om op nationaal niveau niet meer in wetenschap te hoeven investeren. Kortom: misschien mooie woorden in het verkiezingsprogramma, maar daar koop je weinig voor. De VVD heeft een slecht track record als het om wetenschap gaat, en zeker wat betreft fundamenteel onderzoek.

Ook wetenschapsjournalist Arno van ‘t Hoog is kritisch, en linkt naar een vernietigend stuk op zijn site, over de politieke benadering van wetenschappelijk onderzoek tijdens de afgelopen 10 jaar (dus deels onder leiding van de VVD). Een aanrader!