Op naar de onderhandelingen. De verkiezingen zijn voorbij, en dus wordt nadat de lijsttrekkers en hun kompanen weken van alles hebben geroepen op TV, het lot van Nederland voor de komende jaren uiteindelijk achter gesloten deuren bezegeld. Veel van wat er uit zal komen valt wel te raden; het wordt fantasieloos bezuinigen en met dicht geknepen billen hopen dat de Europese storm gaat liggen. Dat is jammer want het zou zo veel meer kunnen zijn, maar helaas ontbreekt het de politiek aan een visie voor Nederland, waardoor we stuurloos met de Europese storm worden meegesleurd.

Ook al hebben de partijen zich tijdens de debatten sterk tegen elkaar af proberen te zetten, uiteindelijk zal het resulterende kabinet zich slechts door kleine verschillen kunnen onderscheiden van elke andere mogelijke coalitie. Zonde, want daardoor maakt het niet heel veel uit op wie je uiteindelijk hebt gestemd. Op zichzelf hoeft dit niet zo desastreus te zijn, immers goede ideeën en goed beleid kunnen best universeel zijn. Verrassenderwijs blijkt het hebben van geen ideeën en geen beleid ook heel universeel.

Op sciencepalooza hebben we de afgelopen anderhalve week specifiek aandacht geschonken aan de plannen van de politieke partijen op het gebied van wetenschap, innovatie en hoger onderwijs. Wetenschap en innovatie worden over het algemeen gezien als de motor achter een gezonde, hoogwaardige economie, echter, het grootste probleem dat we ontdekten is dat bij geen enkele partij een echte visie voor Nederland op die vlakken bestaat. Ideeën over hoe we wetenschap en innovatie kunnen gebruiken om sterker uit de crisis te komen zijn er niet. Iedereen wil graag dat we een nieuwe Philips voortbrengen, maar zonder heldere investeringen in de (fundamentele) wetenschap ontbreekt het je uiteindelijk aan concrete mogelijkheden om een succesvol innovatief bedrijf te starten.

Natuurlijk kwamen we wel wat proefballonnetjes tegen, zoals de nationale innovatiebank van de PvdA en de SP, maar zonder een duidelijk en onderbouwd plan is zo’n investering geld over de balk smijten. Het ontbreken van een duidelijke visie is zeker in een tijd als deze een gemiste kans. En dus in plaats van nieuwe hoog technologische dijken te ontwikkelen, die ook de komende eeuw mee kunnen, hopen we dat als we maar genoeg vingers hebben dat we het aantal gaten de baas kunnen blijven.

Het doel van een kabinet moet zijn om kansen te creëren die zich op de korte, middellange en lange termijn zullen uitbetalen. Er zijn daarvoor wel degelijke investeringen te bedenken die wel bewezen zijn. Ten eerste kan Nederland een klimaat scheppen dat het makkelijk en aantrekkelijk maakt voor hoogopgeleiden om naar ons land te komen, en zo hun kennis te delen. Daarvoor moet je een zeer hoogwaardig instituut creëren bijvoorbeeld zoals het Massachusetts Institute of Technology (MIT) uit Cambridge in de VS . Dat kan prima door, om te beginnen, de beste elementen van de nu bestaande Technische Universiteiten in Nederland samen te voegen. Daardoor maak je het ook zeer aantrekkelijk voor bedrijven om onderzoek op die universiteit te financieren. Op MIT gebeurd dat door bedrijven als Ford, GM en Motorola. Zij hebben geen directe invloed op het onderzoek maar hebben wel als eerste recht op het nemen van een licentie en exploitatie van de innovatie. MIT is dan ook een modeluniversiteit dat laat zien dat zowel fundamenteel als doelgericht onderzoek samen kunnen gaan. Studenten worden daarom ook onderwezen in het herkennen en exploiteren van innovatie.

Nederland zou ook verder moeten kijken dan de eigen grenzen. Neem CERN: dat laat zien dat een groot internationaal instituut zeer succesvol kan zijn. Een Europees onderzoeksinstituut dat gemodelleerd is op CERN zou bijvoorbeeld medicijnen kunnen ontwikkelen buiten de huidige commerciële farmacie om. Daarnaast zou de academische wetenschap in de hele EU ‘vloeibaarder’ moeten worden: groepen die niet functioneren moeten kunnen verdwijnen, daardoor ruimte makend voor nieuwe mensen en ideeën. Tenslotte: organiseer voor verschillende vakgebieden zowel nationaal als op Europees niveau meer wedstrijden, zoals bijvoorbeeld de X-prizes , die mensen de mogelijkheid geven om gebaseerd op hun eigen innovatie een nieuw bedrijf op te starten.

Om onverklaarbare redenen ontbreekt het Nederland aan een duidelijke motivatie en visie. Waar willen we staan over 20 jaar, wat voor land willen we zijn binnen de EU en wat voor rol willen we vertolken in de wereld? Door het ontbreken van dat masterplan, en door de navelstaarderige houding die zich van ons heeft meester gemaakt wordt het hele land door de ambitieloze middelmatigheid van de politiek alsmaar dieper de klei in getrokken.