800px-The_Great_wall_-_by_Hao_Wei

Terwijl het nieuws gedomineerd werd door 3% begrotingsregels, Franse verkiezingen en bommen onder het Catshuis, stond in de marge van internet een klein bericht: China geeft toestemming tot de productie en verkoop van een Chinees vaccin tegen Hepatitis E (HEV). Niet zo bijzonder op het eerste gezicht, maar schijn bedriegt: HEV is wereldwijd een groot gezondheidsprobleem en dat terwijl er al tien jaar een werkend vaccin voorhanden is. Echter door keuzes van Westerse Organisaties en de schijnbare? werking van de markt, is de tijd langzaam verstreken zonder dat het middel beschikbaar is. Tien jaar later hebben de Chinezen het heft in eigen handen genomen en zijn (westerse) innovatie en daaraan verbonden kosten verspild. Eigen schuld.

HEV is het broertje van de meer bekende Hepatitis virussen A-B-C maar niet minder gevaarlijk. In Nederland is HEV niet een groot probleem maar wel in Afrika, India en Azië. In de laatste 50 jaar zijn er geregeld grote uitbraken geweest waarbij tussen de 5-20% van de geïnfecteerden stierven en waar vooral kinderen en zwangere vrouwen kwetsbaar zijn. Tussen de grote epidemieën door raken ongeveer 20 miljoen mensen per jaar besmet.  Er is dus een grote noodzaak voor een medische interventie.

Amerikaanse onderzoekers ontwierpen een vaccin en gingen voor de verdere opschaling en uitontwikkeling een samenwerking aan met het bedrijf GlaxoSmithKline (GSK). In 2001 werd een fase II studie uitgevoerd in 900 Nepalese jonge mannen (96% effectiviteit!) maar pas in 2007 werden deze resultaten gepubliceerd. Ondanks dit succes besluit GSK (die het intellectueel eigendom bezit) de ontwikkeling stop te zetten met de mededeling: ‘omdat publieke gezondheidszorg een wereldwijde aangelegenheid is, gaan we op zoek naar internationale publieke partners om de ontwikkeling te continueren’. Met andere woorden: Teveel moeite tegen te weinig opbrengsten.  Punt.

Inmiddels hebben Chinese onderzoekers het heft in eigen handen genomen: in 2010 publiceerden zij de resultaten van hun HEV Vaccin (vergelijkbaar met die van de Amerikanen & GSK). Het vaccin was getest in 50.000 Chinezen, vergeleken met 50.000 personen die een placebo kregen (Hepatitis B vaccin) en het resultaat was (weer) bijna 100% effectiviteit. Deze maand hebben de Chinese autoriteiten dus het gebruik van het vaccin officieel toegelaten. Producent Xiamen Innovax heeft aangegeven dat zij het product ook buiten ’s-lands grenzen willen verkopen. Belangrijke noot: HEV kan voorkomen worden door goede hygiëne en schoon drinkwater maar in veel delen van de wereld is dit verre van realiteit en is een HEV vaccin nu de beste keuze.

Het HEV verhaal is geen uitzondering. Er is ook een effectief tyfus vaccin ontworpen door Amerikaanse onderzoekers en het bedrijf Sanofi Pasteur dat niet verder uitontwikkeld wordt. Waarschijnlijk om dezelfde soort pakket van redenen. Dit soort affaires creëert kwaad bloed (waar blijft dat vaccin nu? klonk het in de medische commentaren) en onherroepelijk reputatieschade voor alle betrokkenen: sponsors, wetenschappers, politici. En dat in een tijd waarin men de mond volheeft van “(corporate) social responsibility”. Ik heb vier jaar in de (vaccin)industrie gewerkt en weet dat tijdens het ontwikkelingsproces altijd keuzes gemaakt moeten worden tussen de mogelijke impact van een therapie en de kosten van ontwikkelen en vermarkten. Maar het is simpel onverantwoord dat patiënten wereldwijd een bewezen effectieve en levensreddende behandeling ontzegd wordt. Waarom start men de ontwikkeling überhaupt? Gelukkig hebben de Chinezen het stokje overgenomen en kunnen zo hun markt- én morele-positie binnen de mondiale volksgezondheid versterken. En terecht.