By Bigplankton at en.wikipedia Later versions were uploaded by Sunholm at en.wikipedia. [Public domain], from Wikimedia Commons

Obesitas is een complexe ziekte waarbij verschillende factoren een belangrijke rol spelen, sinds kort is daar een nieuwe factor bijgekomen; de samenstelling van de darmflora, oftewel poepbacteriën. Onze darmflora staat op dit moment in het midden van de belangstelling maar is vreselijk gecompliceerd. Elk mens heeft een darmflora bestaand uit een slordige 100 biljoen micro-organismen, die samen 100 maal meer genen bevatten dan het menselijk genoom. Geschat wordt dat de darmflora zelfs uit meer dan 40.000 soorten bestaat. Veel is nog onbekend maar de samenstelling van de darmflora wordt steeds vaker in verband gebracht met allerlei ziektes waaronder obesitas.

Om de darmflora te onderzoeken wordt veel gebruik gemaakt van muizen. Een groot voordeel van muizen is dat ze steriel, dus zonder darmflora kunnen worden gekweekt. Zo ontdekten onderzoekers van het Center of Genome Sciences in Washington dat jonge muizen met een normale darmflora 40% meer lichaamsvet opslaan dan steriel gekweekte muizen. Als vervolgens de darmflora van de normale muizen werd getransplanteerd naar de steriele muizen kregen deze binnen twee weken, zonder extra voedsel te consumeren, 60% meer lichaamsvet. Dezelfde truc werd uitgevoerd met poep van obese muizen, dit liet een grotere toename in lichaamsvet zien dan poep van dunne muizen. De onderzoekers vermoeden dat de ‘obese’ darmflora het voor de gastheer mogelijk maakt om extra calorieën uit voedsel op te nemen.

Een publicatie begin deze maand in het wetenschappelijke tijdschrift Nature gaat nog een stap verder. Het onderzoek, uitgevoerd aan Yale, laat zien dat obesitas en leververvetting worden getriggerd door eiwitfamilies die inflammasomen worden genoemd. Deze eiwitten die onderdeel zijn van het afweersysteem, veranderen op hun beurt weer de samenstelling van de darmflora in muizen. Het lijkt er dus op dat de gastheer de darmflora in zekere mate kan controleren. Tot hun grote verbazing zagen de onderzoekers dat obese muizen via hun darmflora, gezonde muizen die zich in dezelfde kooi bevonden kunnen ‘besmetten’. Deze muizen kregen hierdoor typische obesitas klachten. Opmerkelijk genoeg kon dit weer worden teruggedraaid door een specifieke antibiotica behandeling.

De vraag is nu of deze observaties ook gelden voor de mens? Is er bijvoorbeeld een verschil in de samenstelling van darmflora van dunne en obese mensen en is obesitas bij mensen ook besmettelijk? De eerste vraag is recent onderzocht en is met een volmondig ja te beantwoorden. De tweede vraag is niet direct bij mensen onderzocht. Mensen eten immers niet vaak elkaars poep, zoals muizen in een kooi wel doen. Toch valt er wel iets over te zeggen. Een onderzoek naar sociale interacties tussen een groot aantal mensen in Framingham, (een stad dicht bij Boston in de VS) liet zien dat mensen met een gemiddeld gewicht en bevriend met iemand met overgewicht, een grote kans lopen om ook zelf overgewicht te ontwikkelen. Het is speculeren maar het zou kunnen dat dit op een of andere manier gaat via besmetting van de darmflora. Dichter bij huis in het AMC in Amsterdam, is geëxperimenteerd met fecale transplantaties van dunne mensen naar obese mensen, als mogelijke therapie om zwaarlijvigheid aan te pakken. Na zes weken zagen de AMC onderzoekers in eerste instantie een positief effect op de ziekte maar dit effect was na 12 weken verdwenen. Het kan zijn dat juist de obese darmflora meer persistent is. Het omgekeerde en tikje onethisch experiment, een transplantatie van obese naar dunne mensen, zou daar meer inzicht in kunnen geven. Maakt u zich ondertussen niet dik en nodig toch die obese vrienden uit voor een gezellig diner.