Mijn dinsdagen zijn oranje en mijn donderdagen groen. Het getal  3 zie ik als helder rood, de letter ‘a’ als geel en het woord ‘blauw’ als groen. Synesthesie, het verschijnsel dat een zintuigelijke waarneming tegelijkertijd een heel ander type waarneming oproept, bestaat in allerlei soorten en maten. Sommige mensen zien kleuren of ruiken geuren bij muziek. Andere mensen zien kleuren bij letters en cijfers, zoals ik. Die laatste groep heeft een relatief gevoelige visuele cortex, blijkt uit een Brits onderzoek dat vorige week werd gepubliceerd.

Ongeveer een op de vijftig mensen (en volgens sommige statistieken zelfs een op de twintig) heeft synesthesie. Vooral onder kunstenaars komt het veel voor: muzikanten Itzak Perlman, Eddie van Halen en Stevie Wonder zien kleuren bij muziek. Schrijver Vladimir Nabokov zag kleuren bij letters en cijfers: de’k’ was volgens hem bosbessen-blauw, en de ‘z’ onweerswolken-blauw. Ook de beroemde natuurkundige Richard Feynman zag kleuren bij letters en cijfers, bijvoorbeeld in de vergelijkingen waar hij mee werkte: de ‘x’ was voor hem donkerbruin.

De Britse onderzoekers bestudeerden de visuele cortex van zulke letter-kleur synestheten. Bij zes proefpersonen met synesthesie en zes zonder stimuleerden de onderzoekers dit hersengebiedje. Dit zorgde er bij alle proefpersonen voor dat ze fosfenen zagen: de ‘sterretjes’ die je ook ziet nadat je direct in het licht hebt gekeken, of in je ogen hebt gewreven. Bij proefpersonen met synesthesie hoefde de visuele cortex echter veel minder sterk gestimuleerd te worden voor ze ‘sterretjes zagen’: ze waren ongeveer drie keer zo gevoelig als de normale proefpersonen.

Volgens de onderzoekers wijst dit resultaat erop dat neurale activiteit in de visuele cortex bij synestheten van nature al hoger is. De neuronen hebben dan weinig extra stimulatie meer nodig. Vervolgens beïnvloedden de onderzoekers ook de gevoeligheid van het hersengebied. Hoe minder gevoelig het werd gemaakt, hoe meer de synestheten juist kleuren bij letters en cijfers zagen. Dat lijkt tegenstrijdig, maar is volgens de onderzoekers goed te verklaren: juist als je de overige neuronen minder gevoelig maakt, wordt die ene synesthetische ervaring beter opgemerkt.

Een vervolgonderzoek lijkt wenselijk, aangezien er maar zes synestheten getest zijn. Maar stel dat ik inderdaad een gevoeliger visuele cortex zou hebben, levert mij dat een voordeel of juist een nadeel op? Geen idee. Het zien van kleuren bij letters in cijfers is in elk geval helemaal niet vervelend. Sterker nog: het kan erg handig zijn als je bijvoorbeeld getallen moet onthouden. Woonde die ene vriendin nou op nummer 252 of 253? Makkelijk te onthouden. Het was een blauw groenige kleur, dus die 3 in 253 kan niet goed zijn.