Vandaag wordt op Ground Zero een monument onthuld met de namen van de slachtoffers van 11 september 2001. Op die gedenkstenen staan ergens vlak bij elkaar de namen van Victor Wald en Harry Ramos, twee mannen die elkaar op de noodlottige dag in het trappenhuis ontmoetten en daar samen stierven. Ook de overige namen op de stenen zijn zo gegroepeerd dat mensen die een link met elkaar hebben bij elkaar in de buurt staan. Om te berekenen hoe al die namen netjes en in de juiste volgorde op de gedenkstenen moesten passen werd een speciaal computeralgoritme ontwikkeld.

Op de gedenkstenen staan collega’s van hetzelfde bedrijf bij elkaar, en crewleden van hetzelfde vliegtuig. Brandweermannen staan samen vermeld en ook familieleden staan bij elkaar in de buurt. Daarnaast mochten nabestaanden een verzoek indienen om aanvullende connecties weer te geven in de plaatsing van de namen op de stenen. Zoals die van Victor Wald en Harry Ramos, die samen stierven en wiens verhaal wordt verteld in het boek Out of the Blue van Richard Bernstein. Maar ook werknemers van verschillende bedrijven die al voor de aanslagen met elkaar bevriend waren, of juist mensen die elkaar op de bewuste dag pas ontmoetten en samen de laatste minuten doormaakten. Al met al kwamen er zo’n 1200 verzoeken binnen, waarvan soms zelfs wel 5 verzoeken voor 1 naam.

Het is praktisch onmogelijk om zo’n grote puzzel van namen met onderlinge connecties met de hand op te lossen. De organisatie liet daarom speciaal een computeralgoritme ontwikkelen om te bepalen welke naam waar moest staan. Wat dat algoritme deed? Het maakte eerst clusters van namen die in elk geval bij elkaar in de buurt moeten staan. Stel bijvoorbeeld dat een vrouw van bedrijf X een korte romance had met een man van bedrijf Y, die weer een broer had die werkte bij bedrijf Z, dan zullen alle namen van werknemers in bedrijven X, Y en Z in hetzelfde cluster hebben gestaan.

Binnen die clusters lagen allerlei connecties tussen de namen, maar tussen de clusters was verder geen verband. Dat betekent dat de clusters op allerlei manieren naast elkaar mochten liggen zonder de connecties te verstoren. Wat het algoritme vervolgens deed, is de clusters zo naast elkaar plaatsen dat de gedenkstenen netjes zouden worden gevuld met namen. Als een soort puzzelstukjes die zo goed mogelijk in het vlak van de stenen geplaatst moesten worden.

Het resultaat wordt vandaag onthuld. Een overzicht en de indeling van alle namen is hier online te bekijken. Lees meer over de achtergrond bij Scientific American.