Tijd is geld. Op 6 mei 2010 om kwart voor drie ‘s middags stortten de beurzen in drie minuten compleet in. Tijdens deze eerste flashcrash in de geschiedenis verloor de Dow Jones 9% en gingen sommige aandelen van 40 dollar naar 1 cent. De reden dat het zo hard ging was dat een heel groot deel van de handel geautomatiseerd is; computermodellen bepalen wanneer er gekocht of verkocht moet worden. Hierdoor vindt handel plaats op de tijdsschaal van milliseconden (0.001 seconde) of soms zelfs microseconden (0.000001 seconde). Ter vergelijking: het knipperen met uw ogen kost zo’n 0.3 seconde.  Het wordt geschat dat in de VS 73% en in Europa 40% van het volume van de handel  op deze ultrasnelle manier plaatsvindt.

Vertraging

Van essentieel belang voor dit ultrasnelle handelen is dat de beursinformatie zo snel mogelijk bij de handelaar is. De vertraging van een signaal, de zogeheten latency, moet zo klein mogelijk zijn. Omdat de markt van high frequency trading zo groot is, is het van belang dat er eerlijke concurrentie is. Iedereen moet dezelfde vertraging ondervinden. Daarom verhuurt de New York Stock Exchange een paar duizend computerservers vlakbij de beurs. Onafhankelijk van waar ze in de ruimte staan krijgt elke computer dezelfde kabellengte, zodat er geen voordeel kan zijn dat iemand de informatie een paar microseconden eerder heeft.

Transatlantisch verkeer

Als de kabellengte binnen een bepaalde ruimte al uitmaakt, is er tussen New York en Londen natuurlijk een enorme vertraging: 65 milliseconden. De route waarlangs de kabel ligt is bepalend voor deze vertraging. Onlangs kondigde het kabelbedrijf Hibernia Atlantic aan dat het tussen New York en Londen een nieuwe kabel aan het leggen is, waardoor er een vertraging van 59 milliseconden te halen valt. Kosten: 300 miljoen dollar voor 6 milliseconden sneller. Dit klinkt misschien wat vreemd, maar wetende dat geschat wordt dat een groot hedgefonds per milliseconde minder vertraging zo’n 100 miljoen dollar per jaar zou kunnen verdienen lijkt dit alleszins rendabel. Dit zijn natuurlijk grove schattingen, maar als één firma een iets snellere verbinding heeft, willen alle firma’s het. Tijdens de dotcom boom is de oceaanbodem zo vol gelegd met glasvezelkabels, dat er de afgelopen tien jaar de capaciteit groot genoeg was en er geen kabel meer gelegd is. Maar door het toenemende belang van high frequency trading wordt de snelheid van groter belang en wordt het geschaaf met millisecondes dus rendabel.

Lichtsnelheid

De vertraging is volledig bepaald door de afstand die het signaal moet afleggen en de snelheid waarmee dit gaat. Aan de afstand valt op een gegeven moment niet veel meer te doen; de nieuwe kabel van Hibernia is al praktisch de afstand hemelsbreed tussen New York en Londen. De snelheid van het signaal gaat in een glasvezelkabel met de snelheid van het licht. Maar de lichtsnelheid in glasfiber is een factor 1.5 lager dan de lichtsnelheid in lucht, dus als het lichtsignaal door de lucht zou kunnen gaan valt er nog een hoop te winnen. Sinds een tiental jaar bestaan er hollow-core fibers, glasvezelkabels waarbij het licht geleid wordt door een gat van een paar micrometer doorsnede, met daar omheen zorgvuldig gestructureerd glas. Deze kabels transporteren lichtpulsen een stuk sneller, namelijk bijna met de snelheid van het licht in vacuum (het absolute maximum), maar hebben momenteel een groot nadeel. De kabels die nu in de oceaan liggen hebben om ongeveer elke 100 kilometer een versterker nodig opdat het signaal überhaupt de overkant haalt. De verliezen in de hollow core fibers zijn momenteel zo’n factor 10 groter (dan die van gewone kabels) en daarom nog niet rendabel. Theoretisch kunnen de hollow core fibers net zo efficient zijn als de gewone, dus met nog een paar jaar onderzoek zal dit zeker een toepassing in transatlantische communicatie vinden.

De sky is niet de limit

Gezien de hoeveelheid geld die ermee verdiend kan worden kunnen de wildste ideeën rendabel zijn. De afgelopen jaren zijn bijvoorbeeld onbemande vliegtuigjes, de welbekende drones, ver ontwikkeld door de Amerikaanse defensie. Het klinkt misschien als science fiction, maar uitgerust met radarcommunicatie zouden twintig zulke vliegtuigen een snelle link tussen New York en Londen kunnen vormen.

Dit stuk verscheen ook op de Volkskrantsite