Het is augustus en Amerikaanse politici rollen over mijn beeldscherm: Boehner, Obama, McConnell. Het debat over het schuldenplafond kenmerkt zich door het totale verlies van vertrouwen van beide partijen De betrokken politici lijken duurzame financiële oplossingen in te ruilen voor korte termijn politieke doelen met als mogelijke beloning de verkiezingsoverwinning in 2012. Daarbij lijken ze in hun gedrag meer op apen dan op verstandige mensen.

Vertrouwen is een complex biologisch verschijnsel. Maar voor gedragswetenschappers (en economen) zeer interessant en dus onderwerp van studies. Vertrouwen in elkaar heeft te maken met de beloning die een relatie kan opleveren. In een baanbrekende studie gepubliceerd in Science (2005) lieten Amerikaanse onderzoekers twee proefpersonen voor het eerst gelijktijdig liggend in een fMRI-scanner een economisch spel uitvoeren. De fMRI-techniek analyseert bloedstromingen in de hersenen en kan zo hersenenactiviteit lokaliseren. De proefpersonen konden of samenwerken en de winst maximaliseren of er voor kiezen de pot te stelen met minder rendement. Wat de onderzoekers zagen was dat vlak voordat een proefpersoon zijn ‘vertrouwen’ verliest en de pot weggrist, zijn activiteit in de nucleus caudatus afnam. De nucleus caudatus is een onderdeel van de hersenen dat met de genot en ook verslavingen (zoals cocaïne) is geassocieerd. De belangrijkste signaalstof in de nucleus caudatus is dopamine.

Dit is interessant omdat we weten dat dopamine reeds eerder geassocieerd is, door middel van simpele en elegante proeven in apen, met vertrouwen en (de anticipatie van) beloning. Apen werden getraind in de volgende opstelling: lichtje aan, aap drukt op balkje (actie) en beloning volgt (fruit). Wat blijkt is dat de dopaminespiegels in de hersenen niet omhoog gaan tijdens de beloning, maar reeds tijdens het oplichten van het lichtje en weer naar beneden gaan na het indrukken van het balkje. De productie van dopamine stijgt dus al bij de anticipatie van genot. Wanneer de onderzoekers de apen dopamine-blokkers geven, volgde zelfs de hele actie niet. In deel twee van het experiment werd een cruciale verandering aangebracht. De apen kregen niet bij alle acties een beloning maar slechts bij 50% van de keren dat zij drukten. En wat bleek? De dopamine spiegels werden twee keer zo hoog! Conclusie: bij een verkleinde kans op succes wordt de anticipatie van het genot vele malen hoger. Geen rocket science, dit weet iedereen die ooit een staatslot gekocht heeft of een nacht gepokerd. Wat ons echter uniek en verschillend maakt van de aap is de lengte van de tijd die tussen de ‘actie ‘en ‘beloning’ zit. De soort Homo sapiens is in staat om dagen, zelfs jaren ‘acties’ te volbrengen voor een ‘beloning’ die in de toekomst ligt (denk bijvoorbeeld aan diploma, carrière of zelfs het hiernamaals). Hij is in staat om zijn dopaminespiegel jaren hoog te houden terwijl het bij een aap alleen werkt bij “instant gratification”; een aap zal nooit 10 jaar op hetzelfde balkje blijven drukken.

Terug naar Capitol Hill: de republikeinen lijken slechts te focussen op de verkiezingen van 2012 en niet op duurzaam financieel beleid voor de komende decennia. Zij zullen dit natuurlijk ontkennen en waarschijnlijk spelen de volgende verkiezingen bij de democraten net zo’n grote rol. Het is dus aan de kiezers om te laten zien dat zij politici steunen die, met bijbehorende dopamine kick, op een financieel gezond Amerika durven te anticiperen. Een beloning waar de hele wereld van kan profiteren.