Nu mensen door de verbeterde gezondheidszorg steeds ouder worden kent iedereen wel voorbeelden van (bijna) honderdjarigen. Het is ook zeker niet onopgemerkt gebleven dat hoge leeftijden vaak binnen één familie voorkomen; ouderdom is dus erfelijk. Maar welke erfelijke factoren ervoor zorgen dat mensen in de ene familie veel ouder worden dan in een andere familie is nog steeds niet precies bekend. Onderzoekers wereldwijd zijn al decennialang op zoek naar die erfelijke factoren, de genen, die ouderdom bepalen. Dit blijkt echter niet zo makkelijk, de bron van de eeuwige jeugd is nog niet gevonden.

Door ontwikkelingen binnen de genetica is het mogelijk om bij grote groepen mensen met een bepaald kenmerk te zoeken naar erfelijke factoren die dat kenmerk bepalen. Hiervoor worden zogenaamde Genoom-Wijde Associatie Studies (GWAS)-gebruikt. Onderzoekers uit Boston voerden zo’n GWAS-studie uit waarbij ze het erfelijk materiaal, het DNA, van een groep honderdjarigen (centenarians) vergeleken met gewone mensen. Ze vonden hierbij kleine 1-letter-grote DNA-veranderingen in 150 verschillende genen. Iemands persoonlijke variatie in die genen zou kunnen voorspellen of iemand de magische leeftijd gaat bereiken. Dit artikel werd met veel tromgeroffel gepubliceerd in het toonaangevende tijdschrift Science, maar onmiddellijk stroomden de kritiek binnen dat de studie niet goed zou zijn uitgevoerd. Hierover schreef ik in september vorig jaar voor Volkskrant Opinie en Sciencepalooza.

De onderzoekers bleken zelf niet op de hoogte geweest te zijn van hun fouten (het was dus geen opzet) en waren erg geschrokken van al het commentaar. In een interview met Science lieten ze weten een deel van de studie te willen herhalen om de resultaten te kunnen controleren. Ze hoopten dat ze hierna het artikel opnieuw zouden publiceren met de aangepaste gegevens en verwachtten dat de resultaten niet veel zouden verschillen van de oorspronkelijke studie.

Maar helaas, vandaag verscheen in Science een ingezonden brief van de auteurs van het artikel waarin ze vertelden het originele artikel terug te trekken (een “retraction”), zie ook een commentaar in Nature.  De onderzoekers hebben inderdaad een deel van de analyses opnieuw gedaan, maar de gebruikte technieken en de resultaten verschillen zo veel met de originele gegevens dat er een nieuw artikel moet worden geschreven. Daarom trekken ze het artikel van vorig jaar terug en gaan nu proberen de resultaten op een andere manier te publiceren. De conclusie dat er verschillende genetische factoren betrokken zijn bij ouderdom blijft bestaan, maar de vraag welke genen we exact nodig hebben om oud te worden is dus nog onbeantwoord – Methusalem blijft een raadsel.