Begin januari, zo vlak na oud en nieuw, willen mensen graag horen wat de voornemens en wensen voor het nieuwe jaar zijn. Voornemens heb ik niet – een wens wel. Mijn wens voor 2011 is dat kinderverlamming eindelijk de wereld uit wordt geholpen. En dan wel meteen de hele wereld uit. Het is toch van de zotte dat er – ondanks dat er een effectief vaccin tegen deze ziekte bestaat – nog steeds mensen aan dood gaan, of voor de rest van hun leven verminkt door raken?

Kinderverlamming

Kinderverlamming  (ofwel poliomyelitis) wordt veroorzaakt door het poliovirus. Sinds 1957 worden we in Nederland voor polio ingeënt, en sinds 2002 geldt West-Europa officieel als poliovrij. Het vaccin blijkt heel effectief; de enige recente uitbraken in Nederland werden veroorzaakt doordat sommige bevolkingsgroepen zich uit religieuze overtuiging niet wilden laten inenten. Juist daarom weet ook niet meer iedereen wat kinderverlamming eigenlijk inhoudt. Ik weet het goed; mijn moeder heeft polio gehad in de tijd vóórdat het vaccin was ontwikkeld. Zij moest als achtjarig meisje door de verlammingsverschijnselen maandenlang op bed liggen en kon niks anders doen dan een beetje lezen. En zij heeft nog geluk gehad; ze heeft er geen verlammingen aan overgehouden.

Zeer besmettelijk

Het poliovirus is zeer besmettelijk. Het verspreidt zich door druppeltjes die vrijkomen bij hoesten of niezen. De besmetting door polio kan ook door ontlasting worden verspreid, wat door verontreinigd drinkwater gebeurt. De besmettelijkheid is waarschijnlijk het grootst kort voor en na het begin van de ziekteverschijnselen. De meeste besmettingen worden dus veroorzaakt door mensen die zelf nog niet, of niet meer, ziek zijn.

Van polio raakt maar 1 op de 200 mensen verlamd, de andere 199 hebben griepverschijnselen die binnen een week weer overgaan, of ze merken zelfs niets van de infectie. Maar degenen die verlamd raken hebben het zwaar te verduren. Het virus valt het zenuwstelsel aan waardoor de verlammingsverschijnselen ontstaan. Een derde van de poliopatiënten blijft levenslang door de ziekte verminkt. Gelukkig kan het zenuwstelsel zich in de meeste gevallen weer herstellen, hoewel sommige voormalige patiënten dan jaren na de ziekte het zogenaamde post polio syndroom ontwikkelen.

In Afrika  alleen raakten ongeveer 75.000 kinderen per jaar verlamd vóór men met het grootschalig vaccineren begon in 1996. Dat is in 2010 geslonken naar minder dan 1000 kinderen in een jaar op de hele wereld. Maar we zijn er nog niet.

Succes met de wereldwijde vaccinatie

De Global Polio Eradication Initiative heeft al meer dan 20 jaar het doel om polio de wereld uit te helpen en wil dat doel voor 2014 hebben bereikt. En er is volop hoop dat dit gaat lukken. India heeft bijvoorbeeld meerdere regio’s waar polio endemisch voorkomt en niet uit te roeien bleek, mede door de slechte hygiëne. Toch is dit jaar de hoeveelheid gevallen met maar 212 verlamden meer dan vijf keer lager dan vorig jaar, dankzij een succesvolle vaccinatiestrategie. Deze data geven hoop en reden genoeg om aan te nemen dat polio uit te roeien valt met de vaccins die we in handen hebben.

Tegenslagen

Het Global Polio Eradication Initiative kent ook grote tegenslagen. In Afrika was polio vrijwel uitgeroeid toen in enkele noordelijke staten van Nigeria het vaccinatieprogramma in 2005 werd gestopt omdat men de Amerikaanse leverancier ervan verdachtte daarmee de vrouwen onvruchtbaar te willen maken. Door deze perikelen komt polio nu weer voor in Soedan, Egypte en Niger; landen die eerder poliovrij waren verklaard. Gelukkig heeft men dankzij een nauwe samenwerking met lokale regeringen het vertrouwen teruggewonnen en het vaccinatieprogramma weer kunnen hervatten.

Een ander probleem is door het vaccin zelf ontstaan want er zijn inmiddels poliovirussen in omloop die van het vaccin zelf afkomstig blijken te zijn. Ontstaan door mutaties. Dit probleem lijkt echter alweer in de meeste landen onder controle te zijn en kan in de toekomst voorkomen worden door enkel het het dode virus-vaccin te gebruiken dat we in Nederland gebruiken.

Daarnaast  duikt polio weer op in landen waar het allang verdwenen leek: Tajikistan maakte in 2010 zijn eerste uitbraak sinds meer dan 10 jaar mee, ondanks dat meer dan 85% van de kinderen in 2008 gevaccineerd werden. Maar dat bleek niet voldoende om de hele populatie te beschermen. Door een snelle vaccinatiecampagne heeft men gelukkig de uitbraak weer weten te stoppen. Maar uit dit voorval blijk ook weer dat we polio alleen kunnen uitroeien als er een hele hoge dekkingsgraad van vaccinatie is, en dat alle landen mee moeten werken om het virus uit te roeien.

Oneens over aanpak

Sommige mensen vinden dat de poliovaccinaties onevenredig veel geld kosten en dat mensen in de derde wereld meer gebaat zijn bij schoon drinkwater en een betere medische verzorging. Door de tegenslagen in landen als Nigeria zijn natuurlijk nog eens extra kosten gemaakt, en zo kost deze wereldwijde vaccinatie inderdaad heel veel geld. Toch zou ik het verschrikkelijk vinden als men nu stopte, zo net kort voor het behalen van de eindstreep.

Wens

Ik blijf mijn wens trouw en hoop dat polio in de komende paar jaar wordt uitgeroeid. Als men bedenkt hoeveel schade de ziekte veroorzaakt wenst men het toch niemand toe. Mijn wens is trouwens niet onrealistisch: het uitroeien van de pokken bleek immers ook mogelijk.