lymnea

Hoewel we bij sciencepalooza 24 uur per dag het internet en allerlei wetenschappelijke databases afstruinen op zoek naar nieuwe ontdekkingen, gebeurt het natuurlijk wel eens dat er iets tussendoor glipt. Als dat iets van wereldschokkend belang is halen we echter graag de schade in, want sommige dingen zijn nu eenmaal te relevant om zomaar aan ons voorbij te laten gaan.

U zal het met mij eens zijn dat het volgende bericht met gemak in die categorie valt. Sinds mei van dit jaar weet de mensheid namelijk het antwoord op de vraag wat er gebeurt met slakken aan de crystal meth.

Aan de Washington State University in de VS heeft men de afgelopen jaren hard gewerkt om waterslakken opgefokt te krijgen met methamfetamine, en ze vervolgens te prikken met stokjes. De resultaten van die noeste arbeid zijn inmiddels gepubliceerd in de Journal of Experimental Biology, net als eerder onderzoek waarin de slakjes aan de coke gingen, maar daarover een andere keer. De belangrijkste conclusie: ook slakjes worden een heel stuk scherper van een goede dosis meth.

Methamfetamine, ook wel bekend onder de naam crystal meth of gewoon ‘meth’, staat erom bekend dat het een sterk positieve invloed heeft op het geheugen. Dat is echter geen excuus om meteen de neus te gaan poederen bij het volgende belangrijke examen, want het is ook een zeer verslavende harddrug met destructieve gevolgen voor zowel de hersenen als de rest van het lichaam. Er is al veel onderzoek gedaan naar de negatieve effecten van meth, maar sommige hersenfuncties (zoals het langetermijngeheugen) blijken dus ook gestimuleerd te worden door de stof, en hoe dat precies in zijn werk gaat is nog onduidelijk.

Op zoek naar een simpel zenuwstelsel om deze vraag mee te beantwoorden stuitten Barbara Sorg en haar collega’s op de waterslak Lymnaea stagnalis. Dit slijmerige testsubject leeft normaalgesproken in zoetwatermeertjes, en haalt zijn zuurstof zowel uit het water als uit de lucht. Zo nu en dan, als de zuurstofconcentratie in het meer te laag wordt, drijft het beestje naar boven, steekt zijn adembuis naar de oppervlakte, en ademt in. En dat is precies de zwakke plek waarop de onderzoekers ‘m hebben gepakt.

De waterslakken werden getraind om niet hun adembuis te gebruiken: elke keer als ze naar de oppervlakte kwamen staken de wetenschappers een stokje in de buis, waarop het slakje rap weer in de diepte verdween. Na een paar vervelende ontmoetingen met het stokje koos ook de waterslak eieren voor z’n geld, en haalde zoveel mogelijk zuurstof uit het water. Maar het geheugen van dit diertje was niet eindeloos, en na verloop van tijd werd toch de adembuis weer tevoorschijn gehaald. Tenzij er methamfetamine bij kwam kijken.

De slakjes die namelijk de training in water kregen waarin crystal meth was opgelost, onthielden veel langer dat ze maar beter van de oppervlakte weg konden blijven. Zelfs als ze werden getest in water zonder meth waren de herinneringen van de training nog prima intact, en bleven ze rustig op de bodem hangen. Maar ook de slakken bleken gevoelig voor verslaving, en reageerden steeds minder goed op de meth naarmate ze er langer aan blootgesteld werden. Ofwel: ziehier, een perfect modelsysteem voor verder onderzoek. Ondanks hun eenvoudige zenuwstelsel zijn ook bij waterslakjes de belangrijkste effecten van methamfetamine zichtbaar, en in dat eenvoudige zenuwstelsel veel beter te onderzoeken.

In Washington trippen de slakjes dus nog wel even door. We zullen u op de hoogte houden.

 

Plaatje boven door Melania Hernández op Flickr, met Creative Commons licentie (BY-NC-SA 2.0).