Af en toe lees je wetenschappelijke nieuwsberichten waarvan je nekharen een klein beetje overeind gaan staan. Bij mij was dat vorige week het geval bij een bericht op de Volkskrant webpagina met de kop: “Mens veroorzaakt kanker”. Hetzelfde bericht was ook te lezen op nu.nl, Trouw, Telegraaf en de AD website, eigenlijk had ieder zichzelf respecterend nieuwsmedium dit bericht integraal van het ANP overgenomen.

Dit ANP bericht is gebaseerd op een persbericht van de universiteit van Manchester naar aanleiding van een publicatie over de historie van kanker. In deze publicatie beweren twee wetenschappers aan de hand van onderzoek naar mummies, botten en oude teksten dat kanker vroeger nauwelijks bestond. De conclusie die ze hieraan verbinden is dat kanker een door de mens zelf gecreëerde ziekte is. Op de website van de Universiteit van Manchester zegt één van de auteurs dat niets erop wijst dat kanker door een natuurlijk milieu kan worden veroorzaakt en dat dat betekent dat het ligt aan vervuiling, veranderingen in ons huidige dieet en onze moderne levensstijl.

In “The New Scientist” wordt de publicatie nogal ‘genuanceerd’. De grootste kritiek is dat de paar honderd onderzochte mummies die in de publicatie zijn gebruikt, waarschijnlijk niet langer hebben geleefd dan een jaar of 50 terwijl een van de grootste oorzaken van het vaker voorkomen van kanker in de huidige tijd is dat we gemiddeld veel ouder worden. Onder de 50 jaar komt ook nu kanker niet heel veel voor. Eén van de belangrijkste argumenten in het artikel is het ontbreken van sporen van botkanker in botten van kinderen. Volgens de auteurs is dit nu een relatief veel voorkomende vorm van kanker. Dit laatste klopt misschien wel maar botkanker komt maar voor bij 1 op de 10.000 kinderen. Om een betrouwbare conclusie te trekken dat botkanker vroeger niet voorkwam moeten er veel meer botten onderzocht worden dan in het onderzoek is gedaan.

Natuurlijk weten we dat een ongezonde levensstijl zoals roken, overmatig eten en drinken een grotere kans op kanker geeft. Waarom dan toch die nekharen? Bij kankerpatiënten en ex-kankerpatiënten kan door dit bericht de indruk worden gewekt dat ze zelf verantwoordelijk zijn geweest voor hun ziekte.  Bovendien is het nonsens dat er geen natuurlijke oorzaken van kanker zijn. UV straling, achtergrondstraling door radon, aflatoxine (gemaakt door schimmels) in pinda’s en graan en vooral infectie door virussen (hepatitis C is bijvoorbeeld een belangrijke oorzaak van leverkanker) zijn maar een paar voorbeelden van natuurlijke veroorzakers van kanker. Soms lijkt het alsof alles wat natuurlijk is goed is en alles wat kunstmatig is fout. Dat doet me denken aan een cartoon van cowboy Henk waarin hij een fles met het opschrift “100% biologisch” drinkt. In het volgende plaatje zie je hem groen en geel wegtrekken terwijl hij zegt “maar wel verdomd giftig”.