Depressiviteit en drugsverslaving zijn zeer verschillende aandoeningen, maar qua motivatie lijken beide een afwijking van de norm in de omgekeerde richting te vertonen. Depressieve mensen kunnen vaak weinig motivatie opbrengen om alledaagse taken te volbrengen, laat staan voor een promotie te werken, een partner vinden of een druk sociaal leven onderhouden. Aan de andere kant zijn drugsverslaafden extreem sterk gemotiveerd om drugs te verkrijgen, en veel verslaafden presteren het om zonder vaste baan dagelijks grote sommen geld te verkrijgen om hun verslaving te voeden.

Recent onderzoek uit het lab van Eric Nestler toont aan dat deze tegenovergestelde afwijkingen in motivatie in beide aandoeningen veroorzaakt worden door afwijkingen in de aanmaak van één eiwit. Het onderzoek richt zich op de activatie van het eiwit DeltaFosB in een specifieke hersenstructuur (de Nucleus Accumbens). Deze structuur is het centrale element in het pleziercircuit van de hersenen, en zorgt ervoor dat we gemotiveerd zijn om essentiële zaken in het leven, zoals sex en lekker eten, met voldoende inzet na te streven. Hoe hoger de concentratie van dit eiwit, hoe harder mensen of muizen werken om hun doel te bereiken. En inderdaad, in depressieve muizen blijkt de aanmaak van dit eiwit erg laag te zijn, terwijl verslaafde muizen juist abnormaal veel van dit eiwit aanmaken.

Het onderzoek toont specifiek aan dat muizen die depressief gemaakt zijn door ze langdurig in de nabijheid van dominante muizen te brengen, weinig DeltaFosB aanmaken. Toediening van Prozac aan de andere kant verhoogt de concentratie van DeltaFosB en reduceert de depressie. Toediening van cocaïne blijkt daarentegen te leiden tot abnormale verhoogde concentraties van het eiwit en een verhoogde motivatie voor drugs.

Dit onderzoek wil natuurlijk niet zeggen dat de enige belangrijke verandering in deze aandoeningen op het vlak van de motivatie ligt. Daarnaast kan je je afvragen in hoeverre de behandeling die deze muizen ondergingen te vergelijken valt met menselijke depressie en drugsverslaving. Desondanks toont dit onderzoek aan dat in muizen teveel of te weinig aanmaak van DeltaFosB tot depressie of verslaving kan leiden.