Op de “meeschrijven” pagina van deze blog staat: “Wij vinden bijvoorbeeld dat wetenschappers (…) hun mening moeten laten horen.” Onder andere daarom schrijven we deze blog. Er zijn vast ook wetenschappers die vinden dat wetenschappers beter hun mond kunnen houden. Maar die wetenschappers beginnen natuurlijk geen blog. Als je van mening bent dat je beter je mond kan houden, is het moeilijk andere mensen je mening te vertellen. Dit heb ik geleerd uit het boek “Voor een echt succesvol leven” van Bas Haring (uit 2007). Bas Haring is filosoof en professor aan de universiteit van Leiden. In zijn boek gaat het erom dat sommige ideeën nu eenmaal beter zijn in het doorverteld worden dan andere meningen (ja, dat is het “meme” idee van Dawkins). De boodschap van Harings boek is dat wat doorverteld wordt, niet persé beter is dan wat niet doorverteld wordt.

Twee meningen

Neem de twee meningen: 1) “Wetenschappers moeten hun mening laten horen” en 2) “Wetenschappers moeten hun mond houden”. Mening 1 is beter in het zichzelf verspreiden dan mening 2. Wetenschappers met mening 1 beginnen een blog, praten met journalisten of schrijven voor de krant. Wetenschappers met mening 2 doen alleen onderzoek en praten niet met journalisten. Niemand kent deze wetenschappers! En hun mening wordt dus niet gehoord, zelfs al zou mening 2 waar zijn en mening 1 niet.

In de evolutie is het een beetje hetzelfde. Dieren die geen nakomelingen krijgen blijven, als soort, niet bestaan. Alle dieren die wij kennen krijgen dus nakomelingen en lijken erg graag nakomelingen te willen. Er zijn natuurlijk uitzonderingen, sommige mensen willen geen kinderen. Daar is niets mis mee (vind ik. De paus is het misschien niet met me eens). Maar evolutionair gezien is het idee “geen kinderen krijgen” tot uitsterven gedoemd. Haring argumenteert dat iets wat tot uitsterven gedoemd is niet persé slecht is. “Goed” en “goed in overleven” zijn namelijk niet hetzelfde. Net zoals “waar” en “goed in zichzelf verspreiden” niet hetzelfde zijn voor meningen.

Succesvol leven

Wat heeft dat allemaal met een succesvol leven te maken? Succesvolle mensen, die veel geld verdienen, boeken schrijven, of televisie maken zijn beter te zien en dienen ons dus vaker als voorbeeld dan niet-succesvolle mensen. Als we de krant lezen, lezen we voortdurend over succesvolle mensen. Dat is logisch, want niemand zou de krant kopen als het alleen maar over mensen zou gaan die niet succesvol zijn. De mening van de minister is nu eenmaal belangrijker dan de mening van de buurman of buurvrouw. Op deze blog schrijf ik tenslotte ook over wetenschappers die succesvol zijn.

Een succesvol leven is dus altijd zichtbaarder dan een niet-succesvol leven. Hou dat in je hoofd als je ooit het idee hebt dat “iedereen” succesvoller is dan jij! De niet-succesvollen zijn er ook. Je ziet ze alleen niet zo vaak. En wie weet hoe tevreden ze zijn.

Systemen die zichzelf in stand houden

Tijdens het lezen van het boek, schoten mijn gedachten alle kanten op. Het gaat bijvoorbeeld ook over systemen die zichzelf in stand houden. En dat deed me nadenken over mijn hockeyteam, mijn universiteit, mijn collega’s. Welke meningen horen we wel en welke niet? De professoren aan de universiteit vinden meestal de universiteit prima, anders zouden ze er niet zitten. De professoren die de universiteit maar niets vinden horen we niet. Ze bestaan namelijk niet. Net zoals de professoren die geen zin hebben om te publiceren. Wie niet publiceert, wordt namelijk geen professor. Hetzelfde geldt natuurlijk voor allerlei andere beroepen. De muzikant die geen zin heeft om interviews te geven zal niet snel beroemd worden, en de journalist die stukjes schrijft die niemand wil lezen net zo min, of de parlementariër die niet in democratie gelooft.

Het enige wat ik niet goed vond aan het boek was de kinderlijke schrijfstijl. Haring schrijft bijvoorbeeld over een “vriendje”, een “boekje” en een “eendje”. Alsof hij tien is. Maar goed, dat went na de eerste twee hoofdstukken. Misschien een Sinterklaas kadotip voor de workaholic in de familie?

Lezersvraag

Tot slot nog een vraag voor de lezers. Vindt u ook niet dat het eigenlijk beter is om niet te reageren op een blog? Als u die mening deelt, laat hieronder even een reactie achter. Alvast bedankt!