Tomasso Pizzari was, in 1993, de eerste evolutiebioloog die ik ooit leerde kennen. Tomasso was toen student en geïnteresseerd in vogels. Een paar jaar later, in 2000, vertelde hij me over zijn werk. Hij was druk bezig met een bizar experiment met kippen. Hij deed een haan en een hen bij elkaar, en liet ze sex hebben zovaak ze wilden. Maar, terwijl de haan dacht dat hij zijn sperma in de hen spoot, zat Tomasso er tussen met zijn handen en een bakje om het sperma op te vangen. Het paar had tot wel 15 keer sex. Tomasso kon zien dat de haan steeds minder sperma gebruikte. Sterker nog, in veel gevallen kwam er überhaupt geen sperma in het opvangbakje. Ook kreeg de haan steeds minder interesse in de hen. Hij begon een beetje graan te eten. Tomasso wilde weten of de haan geen zin meer had in sex, of geen sperma meer had, of dat hij genoeg van deze éne hen. Als de haan 10 minuten niet meer naar de hen had omgekeken, haalde Tomasso de hen weg en liet een nieuwe hen bij de haan. En wat bleek: de haan had nog best zin en nog heel wat sperma over, wat hij dan ook gebruikte voor het tweede vrouwtje, tot hij weer zijn interesse verloor, minder sperma ging gebruiken en stopte met sexen. Maar bij het derde en soms bij het vierde vrouwtje bleken de hanen toch weer zin te hebben in sex en ze bleken toch nog sperma over te hebben. Ik vond het, eerlijk gezegd, maar een raar verhaal. Maar er bleek veel interesse te bestaan voor het sexleven van kippen. De resultaten heeft Tomasso later in Nature gepubliceerd, en inmiddels is hij dè expert voor sex bij kippen en heeft een goeie baan als ornitholoog en evolutiebioloog aan de universiteit van Oxford.

Tomasso Pizzari met haan

Andere rare wetenschappelijke experimenten

Bizarre experimenten zijn ook het onderwerp van een boekje dat ik afgelopen week heb gelezen. Het boekje heet „Elephants on Acid“ en is geschreven door een wetenschapshistoricus die Alex Boese heet (leuke naam, betekent in het Duits Alex Slecht of Alex het Kwaad). Er staan beschrijvingen van ongeveer honderd experimenten in het boekje. De onderwerpen: sex, dood, dieren, kinderen, menselijk gedrag en meer. Het experiment van Tomasso zou er goed bij gepast hebben. Boese vertelt bijvoorbeeld over een experiment met kalkoenemannetjes die sex hadden met (delen van) opgezette kalkoenevrouwtjes. Vergeleken daarmee is Tomasso’s experiment eigenlijk heel normaal! Ik vond het een erg leuk boekje. Het is makkelijk te lezen, maar de inhoud is van een behoorlijk niveau. Ideaal voor op vakantie of in de trein. Bij ieder experiment wordt beschreven wie het heeft bedacht of uitgevoerd en waarom en wat eruit kwam. De experimenten zijn naar thema gegroepeerd. Sommige van de experimenten zijn vooral grappig (Toeteren mensen sneller naar een goedkope auto dan naar een dure auto? Rennen kakkerlakken sneller als er soortgenoten in de buurt zijn?), anderen zijn belangrijk en indrukwekkend (het Stanford gevangenisexperiment, of een experiment om te kijken of we door suggesties herinneringen kunnen creëren). Ik zou over ieder hoofdstukje met veel plezier een Sciencepalooza blogpost kunnen schrijven.

Het boekje is het ideale sinterklaaskado voor biologiestudenten, psychologen en dierenartsen met interesse in de wetenschap. Helaas is het boekje nog niet naar het Nederlands vertaald. Een ander boek van dezelfde auteur is dat wel, die is vast ook leuk: Het museum van zwendel en bedrog. Helaas is de Nederlandse uitgever van dat boekje (Bzztoh) failliet, dus het is misschien niet meer zo makkelijk te krijgen en de vertaling van Elephants on Acid zal nog wel op zich laten wachten.

Voorproefje

Wil je alvast een voorproefje van het boek, kijk dan op de site van de auteur. Daar heeft hij een lijstje met de bizarste experimenten op zijn website gezet: http://www.museumofhoaxes.com/hoax/top/experiments/