Als ik iets vervelend vind dan is het het kraken van de vingers, het geluid ervan zorgt bij mij altijd voor kippenvel. Misschien speelt hier in mijn onderbewustzijn mee- als kind werd me namelijk altijd verteld dat het kraken van je vingers jicht veroorzaakt. En dikke knokkels aan je vingers op de plaats van je gewrichten – dat was schrikbeeld genoeg om het niet te doen.

Blijkbaar ben ik niet de enige die deze boeren wijsheid als kind heeft gehoord. Alleen maakt het bij de een meer los dan bij de ander. Donald Unger, een arts uit Oakland in Californië heeft het gepresteerd om meer dan 60 jaar lang iedere dag de vingers van zijn linker hand te kraken, en van zijn rechter hand niet. Ondanks de duizenden keren dat hij zijn vingers van de linker hand gekraakt heeft kreeg hij in geen van de beide handen jicht – voor Unger bewijs genoeg om zijn moeder in haar ongelijk te stellen.

Unger heeft er dit jaar een prijs mee gewonnen, de IgNobel prijs. Een prachtige prijs die sinds de jaren tachtig volgens eigen zeggen uitgedeeld wordt voor prestaties die mensen eerst maken lachen en dan aanzetten tot nadenken.

Wat weten we eigenlijk van Jicht? Het zwellen van de gewrichten ontstaat door een stofwisselingsziekte. De nier kan in dit geval urinezuur niet volledig afbreken, en die wordt dan op niet gewenste delen in je lichaam verdeeld- onder andere in je gewrichten dus. Dit probleem kan onder andere ontstaan bij diabetici, en bij te veel alcoholgebruik. En inderdaad: als je de wetenschappelijke literatuur doorspit vind je bijzonder weinig over het verband tussen het kraken van je vingers en het ontwikkelen van jicht.

Maar terug naar de prijs voor Donald Unger. Waar vinden we bij zijn project de twee aspecten van de prijs – het lachen en het nadenken?

Allereerst is het een absurde gedachte dat een jongen besluit om voor de rest van zijn leven de vingers van zijn ene hand te kraken en van de andere niet, alleen omdat hij zijn moeder wil bewijzen dat ze ongelijk heeft. Hij maakt er zijn levenswerk van.

We kunnen er wel wat van leren. Misschien is niet alles wat we denken te weten waar. En nemen we soms iets te gemakkelijk oude wijsheden over zonder erover na te denken en te weten of het eigenlijk wel klopt? Zo is het altijd goed om een gezonde frisse blik op oude gevestigde ideeën te hebben en bewaren- en om net als de driejarige kinderen het ‘Waarom?’ te blijven vragen. En om vervolgens geen genoegen te nemen met het ‘Daarom’.

Misschien wijst deze prijs ook een beetje op de Zeitgeist om alle boeren wijsheden wetenschappelijk te willen bewijzen dan wel te willen weerleggen. Of misschien juist dat je een ‘wijsheid’ makkelijk kunt vervangen door een ander? Want voor een goed wetenschappelijk bewijs heb je immers echt meer nodig dan de twee handen van Unger.

Hoe dan ook, de volhardendheid van Unger is bewonderenswaardig. Ik vond het in ieder geval prachtig. Ik heb trouwens ook zitten smullen van de andere prijzen die door IgNobel dit jaar uitgereikt werden. Leuke lijst van soms zeer verrassende ideeën.

Alleen, wat mij betreft kunnen we het bijgeloof van vingers kraken en de jicht wel nog even blijven houden. Ik kan het kraken van de vingers nog steeds niet uitstaan!