Stankoverlast door rottende zeesla, mosselen die te mager zijn om te verkopen en zoet water dat door hoge algenconcentraties te giftig is om landbouwgrond mee te besproeien. Dit is slechts een greep uit de onvoorziene gevolgen van de deltawerken op waterkwaliteit en ecologie in de zuidwestelijke delta. Wat nu? Doen alsof onze neus bloedt, of onze ervaringen delen en opnieuw zoeken naar innovatieve oplossingen? De tijd is rijp voor een nieuwe Nederlandse boodschap op het gebied van kustverdediging.

Langzaam beginnen berichten over de negatieve consequenties van de deltawerken door te sijpelen in de pers. De problemen zijn divers en talrijk. Bloei van giftige algen in het Volkerak, zuurstofloze condities in de Grevelingen, ophoping van rottende zeesla in het Veerse Meer en eroderen van intergetijde platen en schorren in de Oosterschelde. Elk waterlichaam, kent zijn eigen problematiek, maar dit betekent niet dat elk water ook om zijn eigen specifieke oplossing vraagt. Het grootste probleem is namelijk de compartimentering van het deltasysteem. Dat wat ooit een met elkaar verbonden deltagebied was, is nu een verzameling van onafhankelijke meren. Deze meren hebben tegenwoordig een vaste waterstand en de doorstroming is gering. Als gevolg hiervan is het water vaak slecht gemengd en is de invoer van voedingsstoffen, afkomstig van omliggende landbouwgebieden, vele malen hoger dan de uitvoer.

De oplossing is dus uniform: de onafhankelijke waterlichamen dienen weer in verbinding met elkaar en met de Noordzee te worden gebracht. Hiermee wordt de dynamiek, zoals stroming, golven of getij, teruggebracht in het systeem. Om dit te bereiken zal de huidige compartimentering ongedaan gemaakt moeten worden door dammen tussen de verschillende wateren weer open te maken. Betekent dit dat we de deltawerken nu weer af gaan breken? Nee, de deltawerken zullen alleen op enkele plekken open gemaakt gaan worden. Het Volkerak-Zoommeer wordt waarschijnlijk weer zout door een verbinding met de Oosterschelde en er wordt momenteel uitgebreid verkend of en hoe de Grevelingen beter verbonden kan worden met de Noordzee. Dit zou betekenen dat dit meer weer getij gaat krijgen. Voorlopig spelen deze verkenningen zich nog af op onderdelen. Het grotere gedachtegoed, dat de gehele delta baat zou hebben bij ‘de-compartimentering’ en een open verbinding met de Noordzee wordt nog niet openlijk gepredikt.

Sterker nog, soms blijken Nederlandse ingenieurs in het buitenland nog steeds een ongenuanceerd pleidooi te houden voor het afsluiten van zeearmen, viel mij op toen ik recent in New York op de Hudson400 waterconferentie was. Het lijkt mij beter om ook de keerzijde van onze deltawerken naar buiten te brengen. We kunnen dit juist zien als een kans! Waar Nederland ooit innovatief en vooruitstrevend was met het bouwen van de deltawerken, kunnen we nu wederom het voortouw nemen in het ontwikkelen en promoten van veilige oplossingen voor kustverdediging met zo weinig mogelijk impact op een systeem. Veilig maar dynamisch waterkeren met oog voor waterkwaliteit en een gezond ecosysteem zou onze nieuwe boodschap moeten zijn.

Dit stuk verscheen ook op Opiniepagina van de Volkskrantsite