Regelmatig krijg ik uitnodigingen van wetenschappelijk bladen om een manuscript voor publicatie in te sturen. Een artikel van mijn hand, zo wordt gesteld, zal een fantastische bijdrage zijn aan het ook al zo fantastische wetenschappelijke tijdschrift.

Deze week kreeg ik weer zo’n uitnodiging, nu van het blad “International Journal of Plant Genomics”. De aanhef sprak me wel aan “Dear Professor van Opijnen”, ‘och was het maar al zover’ dacht ik direct. Het deed me wel even twijfelen, zal ik het doen? Nouja, toch maar niet. Zoals meestal met dit soort mailtjes is het grootste probleem dat ik helemaal geen onderzoek doe naar het onderwerp waarover het journal bericht. Ik werk aan infectieziektes, aan bacteriën, niet bij planten maar bij mensen. Andere uitnodigingen die ik eerder ontving hadden betrekking op borstkanker, prostaatkanker en neurologie. Laatst kreeg ik zelfs een uitnodiging om een praatje te geven op een of ander vaag congres over nanotechnologie in China.

Ik vermoed dat al deze uitnodigingen maar één doel hebben en dat is geld aftroggelen van nietsvermoedende, hard werkende wetenschappers! Zo stapte een maand geleden Philip Davis een promovendus van Cornell University in de VS naar de redactie van The Scientist met het nieuws dat het hem gelukt was een nepartikel geaccepteerd te krijgen voor publicatie in ‘The Open Information Science Journal’. Hij kreeg ook regelmatig vage uitnodigingen, vertrouwde de boel niet, en besloot er maar eens op in te gaan.

Philip liet het computerprogramma SCIgen een nonsens artikel in elkaar zetten en stuurde het op. Een paar weken later kreeg hij bericht dat het artikel voor ‘peer-review’ was uitgestuurd (beoordeeld door collega’s), geschikt was bevonden en was geaccepteerd voor publicatie. Net als het ‘International Journal of Plant Genomics’ was ook dit blad een ‘open-access journal’. Dit houdt in dat na publicatie iedereen het artikel gratis kan lezen. De auteur moet daarvoor wel de publicatiekosten betalen. Philip werd dan ook gevraagd om $800 over te maken op een rekening ergens in de Verenigde Arabische Emiraten waarna zijn geweldige artikel snel zou worden gepubliceerd.

Toen vond hij het spel ver genoeg doorgevoerd en stapte naar The Scientist. Na het horen van dit nieuws heeft de hoofdredacteur van het blad direct ontslag genomen. Een woordvoerder van het blad liet na een aantal dagen weten dat ze wel wisten dat het om een nepartikel ging. Ze hadden het geaccepteerd omdat ze wilden achterhalen wie de echte auteur was. Ja! Zo ken ik er ook nog wel een paar.

Niet doen dus, zomaar op elke uitnodiging ingaan, ook al is de aanhef nog zo vleiend…