Moet wetenschap toepasbaar zijn?Ik ben twee jaar geleden, na mijn promotie, gaan werken voor een instituut voor onderzoek en advies. Dit betekende eigenlijk dat ik het fundamentele onderzoek vaarwel zei en me meer ging richten op wat men noemt “toegepast onderzoek”. Nu valt me op dat mensen die in het fundamentele onderzoek werken soms wat meewarig kunnen doen over toegepast onderzoek en dat ze soms zelf hun link met de werkelijkheid en het nut van hun onderzoek nogal zijn verloren. Het voordeel van toegepast onderzoek, in mijn ogen, is dat er in ieder geval iemand, namelijk de opdrachtgever, op de uitkomsten van het onderzoek zit te wachten en dat is meer dan we van veel fundamenteel onderzoek kunnen zeggen.

Kort gezegd staat fundamenteel onderzoek voor onderzoek dat puur gericht is op het verwerven van kennis, zonder direct aan een mogelijke toepassing van die kennis te denken. Het doen van dit soort door nieuwsgierigheid gedreven onderzoek wordt (door wetenschappers) als essentieel ervaren omdat het grote ontdekkingen heeft voortgebracht, zoals het bestaan van de zwaartekracht of van natuurlijke selectie. Toegepast onderzoek daarentegen is gedreven door een concrete vraag vanuit de maatschappij (of een bedrijf of overheid) en leidt dus, zoals de naam al zegt, tot een direct toepassing.

Het feit dat toegepast onderzoek vraaggedreven is brengt natuurlijk zekere  risico’s met zich mee. Bijvoorbeeld dat het eerder kan leiden tot manipulatie van resultaten omdat de vraagsteller graag een bepaald type antwoord hoort. En je kan je afvragen of het mogelijk is om innovatief bezig te zijn als je een vraag vanuit de markt moet beantwoorden? Persoonlijk denk ik dat het fundamentele onderzoek onontbeerlijk is voor echt nieuwe en innovatieve zaken, die tijd nodig hebben. Dat brengt dus met zich mee dat resultaten van fundamenteel onderzoek vaak niet direct toepasbaar zullen zijn. Echter, ik heb het idee dat ook het meeste fundamentele onderzoek met een beetje goede wil in een maatschappelijke context valt te plaatsen. Alleen hebben onderzoekers dat misschien niet altijd zelf door.

Laatst had ik een bijeenkomst met een aantal fundamentele ecologen en toen vroeg iemand aan één van hun naar mogelijke toepassingen van haar onderzoek. Zij antwoordde toen dat ze zich daar niet mee bezig hield. Dat vond ik nogal frappant. Helemaal aangezien haar onderzoek eenvoudig te koppelen was aan maatschappelijk urgente vraagstukken. Fundamenteel of niet, ik vind dat je, als onderzoeker, best je best mag doen om je onderzoek uit te leggen aan het gewone publiek. Want waar ik me moet verantwoorden naar mijn opdrachtgever moet een fundamentele onderzoeker zich toch kunnen verantwoorden naar zijn geldschieter? En volgens mij is dat in veel gevallen de belastingbetaler.