Vandaag kreeg ik een mailtje van de editor van een wetenschappelijk tijdschrift. Of ik een artikel wil “reviewen”. Zulke mailtjes krijg ik tegenwoordig ongeveer een keer per maand. Tot een jaar geleden kreeg ik ze vrijwel nooit. Op een of andere manier hebben de editors me ontdekt.

Peer-review
Peer-review (in het Nederlands “collegiale toetsing”, maar die term gebruikt geen wetenschapper) wordt standaard gebruikt door wetenschappelijke tijdschriften. Het doel van het peer-review proces is dat alleen wetenschap van hoge kwaliteit gepubliceerd wordt.

Het werkt zo: Stel dat ik een artikel wil publiceren, dan stuur ik het naar het tijdschrift waarin ik wil publiceren. Iemand van het tijdschrift (een editor) stuurt het artikel naar twee of drie collega-wetenschappers, meestal mensen die zelf al eens wat gepubliceerd hebben over het onderwerp van mijn artikel. Deze collega-wetenschappers lezen het artikel en beoordelen of het goed genoeg is om te publiceren. Als niet, dan krijg ik het artikel met commentaar terug. Ik kan het verbeteren en bij een ander tijdschrift nog een keer proberen. Als het wel goed genoeg is, krijg ik het ook terug met commentaar. Ik moet dan nog wat dingen verbeteren en antwoorden op de commentaren van de reviewers en dan wordt het gepubliceerd. Soms moet er nog heel veel werk gedaan worden, voor een tijdschrift een artikel publiceert.

Heen en weer
Sommige artikelen worden jaren lang van tijdschrift naar tijdschrift gestuurd. Ofwel omdat het niet goed genoeg is (meestal de mening van de reviewers) ofwel omdat het zo nieuw en baanbrekend is dat de reviewers het niet begrijpen (meestal de mening van de auteurs). Het proces kan heel wat frustratie opleveren.

Vragen en antwoorden
Ik vind reviewen leuk. Meestal moet je dan voor het tijdschrift een paar vragen beantwoorden, zoals: “Is de vraagstelling van het artikel relevant?” of “Hebben de auteurs de juiste aanpak gekozen om de vraagstelling te beantwoorden?” Belangrijke vragen die je soms vergeet te stellen bij je eigen werk. Het is ook interessant om te lezen wat de andere reviewers over hetzelfde artikel te zeggen hebben, en wat de auteurs antwoorden op het commentaar.

Vandaag niet
Vandaag heb ik de editor geantwoord dat ik het niet doe. Ik had het idee dat ik niet veel weet van het onderwerp van het artikel. Ik zou dus niet zo goed kunnen reviewen. Bovendien heb nog een ander artikel liggen dat ik beloofd heb te reviewen.