moeras als stormvloedkeringIk ben net terug uit de moerassen van New Orleans (Louisiana, VS). Met een paar Nederlandse instituten op het gebied van waterbeheer proberen we daar nieuwe technieken voor moerasherstel te introduceren. Het was schokkend om te zien dat de stad, ruim drie jaar na de orkaan Katrina, nog steeds niet volledig is opgebouwd. Om van de gebieden buiten de stad maar te zwijgen. Boten en trailers liggen daar nog her en der in de moerasbossen verspreid. Deze moerasgebieden zijn de meest kenmerkende natuur voor de staat Louisiana, maar hun omvang neemt gestaag af. Dit wordt wellicht veroorzaakt door de enorme menselijke impact in het gebied, maar zou ook een natuurlijk proces kunnen zijn. Er zijn namelijk voorbeelden van moerassen die komen en gaan onder behoorlijk natuurlijke omstandigheden. Voor ecologen is dit type natuurlijke dynamiek een groot goed. Dynamiek en daarmee gepaard gaande verstoringen, zijn vaak essentiële processen die zorgen voor het behoud van diversiteit in natuurlijke systemen. Is het reëel om dit soort processen een kans te geven in de moerassen van New Orleans, of willen we deze gebieden kost wat kost behouden?

De moerassen in Louisiana vervullen een aantal essentiële functies. Om te beginnen spelen ze een cruciale rol bij het dempen van golven en waterstroming tijdens orkanen. De aanwezige planten en bomen zorgen ervoor dat de krachten van het water al behoorlijk zijn afgenomen tegen de tijd dat het de dijken van New Orleans bereikt. Hiermee vormen de moerassen dus een belangrijke schakel in de kustverdediging van Louisiana. Daarnaast zijn de moerassen het woon-, jaag-, en paargebied voor verschillende vissoorten, garnalen, krabben en alligators. Tevens herbergen ze een enorme diversiteit aan vogels. Veel van deze dieren vertegenwoordigen naast een grote natuurwaarde ook een culinaire, of culturele waarde; ze vormen namelijk de basisbestanddelen van de lokale Cajun keuken.

Helaas zijn tegenwoordig de moerassen doorsneden met kanalen voor de winning van olie en voor de scheepvaart. Dit type open plekken, ontstaan door menselijke activiteiten, ontwikkelt zich geleidelijk en onomkeerbaar tot grote open meren en aan de randen van deze meren erodeert het moeras gestaag weg. Een lokale wetenschapper vertrouwde mij toe dat het moerasgebied verdwijnt met ongeveer een half voetbalveld per uur. Dit is niet alleen funest voor de lokale natuur- en cultuurwaarden, maar het verdwijnen van moeras- en veengebieden over de hele wereld levert een belangrijke bijdrage aan de totale CO2-uitstoot op aarde. Bij de afbraak van het plantenmateriaal waaruit de bodem is opgebouwd komen namelijk gigantische hoeveelheden CO2 vrij.

Eenzelfde neerwaartse trend wordt waargenomen bij een groep eilanden voor de kust van Lousiana, welke vergelijkbaar zijn met onze Waddeneilanden. Deze groep eilanden heeft het tijdens elke orkaan zwaar te verduren, omdat ze de eerste barrière vormen voor orkanen uit de golf van Mexico. Vorig jaar werd het fenomeen van de afkalvende eilanden over meerdere jaren weergegeven met een fotoserie in het toonaangevende tijdschrift Nature (link). Het is zeer goed mogelijk dat het verdwijnen (en weer ontstaan) van deze eilanden een natuurlijk proces is en niet puur wordt veroorzaakt door voorbij razende orkanen. Voor ons mensen komen dit soort natuurlijke processen vaak slecht uit en daarom leggen we de natuur graag vast. Dit doen we bijvoorbeeld bij onze Waddeneilanden, die langs de kust naar het oosten willen bewegen door aan de westkant af te kalven en aan de oostkant aan te zanden. Om de eilanden als woonomgeving te behouden blijven wij echter zand opspuiten, zodat de eilanden op een vaste plek blijven liggen.

Al met al lijken de redenen om het moerasgebied in Louisiana te behouden minstens zo legitiem. De keuze tussen een New Orleans dat met meters hoge dijken in zee staat, of een New Orleans te midden van weelderig, CO2-vastleggend en stormvloedwerend moeras lijkt me snel gemaakt. Ik zeg dus: natuurlijk proces of niet, kost wat kost behouden dat moeras.

Dit stuk verscheen ook op de volkskrant site