Is het nuttig om natuur uit te drukken in geld? Deze moeilijke vraag kruiste deze week mijn pad. Sommige mensen nemen het begrip “natuurwaarde” kennelijk nogal letterlijk op en willen natuurwaarde uitgedrukt zien in keiharde klinkende euro’s. Persoonlijk ben ik er geen voorstander van om een prijskaartje te plakken op elke boom, vis of vogel. Echter, deze “natuurprijzen” bestaan wel en worden ook gebruikt.
Economische doelen zijn altijd weer te geven in mooie ronde getallen. Stel dat er een haven aangelegd wordt dan brengt dat een aantal voordelen met zich mee, zoals meer werkgelegenheid en meer handel. Deze voordelen zijn makkelijk uit te drukken in een geldbedrag. Als je daarentegen als ecoloog iets nuttigs moet zeggen over de belangen van de natuur in het tot haven om te vormen gebied, dan verval je voor je het weet in esoterisch gewauwel over belevingswaarde en onvervangbaarheid. Zelfs al zou ik interessante ecologische dingen zeggen, dan steekt “dit gebied is een kraamkamer voor jonge platvis”, misschien toch wat mager af tegen “we creëren 20.000 banen”.
Waarschijnlijk komt het hierdoor dat bij sommige ecologen de behoefte bestond om tenminste een concreet tegenbod op tafel te kunnen leggen. Dit resulteerde in een soort van kentallen lijst, waarin staat hoeveel een bepaald type eikenbos waard is en hoeveel een dennenbos. Hier zit natuurlijk een hele berekening achter, maar echt stevig gefundeerd kan het natuurlijk nooit zijn. Arnold Heertje zei ooit dat in de economie iets wat onvervangbaar is van onschatbare waarde is en dat daarom natuur onmogelijk in geld is uit te drukken. Onvervangbaar, van onschatbare waarde en daarmee waardeloos dus!
Naast een belabberde waardebepaling heeft de natuur nog een ander groot probleem. Natuur wekt altijd de indruk dat het makkelijk een beetje in kan schikken of op kan schuiven. Een haven, of onze economie, is niet zo flexibel, maar een vogel kan wel ergens anders broeden, een vis kan ergens anders eten en een plant kan ergens anders groeien. Al met al zijn mijn gedachten op dit moment dat we als ecologen het economische spel eigenlijk niet mee moeten willen spelen maar dat het onze taak is om duidelijk te maken dat het inschikkend vermogen van de natuur eindig is. Je weet het echter niet in deze onzekere tijden, misschien hang ik binnenkort het motto “if you can’t beat them, join them” toch weer aan…
Schrijf een reactie
Terry Vrijenhoek
Favoriete stukken
27.02.2009
20:33
Ik ben het eens met de ridder dat de mens de neiging heeft te denken dat hij controle heeft over natuur, deels omdat het nodig was in het verleden controle te hebben over korte termijn processen, zoals landbouw. Een onderdeel zijn van het gehele ecosysteem is erg lastig om te controleren. Ons denken is gelimiteerd, dus onze perceptie van de wereld als geheel. Ik ben het niet eens met de gedachte dat conflicten ons verder doen aanpassen aan de leefomgeving. Conflicten zijn soms nodig in een onstabiele tijdperk. Desalniettemin, sociale harmonie kenmerkt maatschappijen die hun milieu respecteerden, ongelimiteerd in tijd en ruimte (bijvoorbeeld Aboriginals, Inuits, Amerindians, Pygmies, Bonobos,…). Dit respect is gelinkt aan de manier waarop wij het universum behelsen. Onze inzichten zijn sterk beinvloed door het idee dat we het aardse paradijs verloren hebben en dat we de aarde nu moeten afbeulen om ons te voeden.
26.02.2009
23:12
“Joining them” versterkt alleen de gangbare ‘oppervlakkige’ vorm van milieudenken die milieubescherming eenzijdig in dienst van de mens stelt. Die benadert de natuur als object waar wij buiten staan en dat wij naar eigen inzicht kunnen exploiteren.
Gezien de snelheid waarmee de aardse biosfeer afsterft wordt het de hoogste tijd voor een stukje “Deep ecology” (RIP Arne Dekke Eide Næss), een omkering van waarden, voor een wereldbeeld waarin alle organische en anorganische entiteiten – van mens en dier tot plant en berg – knopen zijn in een netwerk van samenhangende intrinsieke relaties. De mens staat daar niet buiten of boven, maar neemt er deel aan, vormt een onderdeel van het permanente proces van ontstaan en vergaan dat de natuur is.
In deze fase van de aardse werkelijkheid past dan ook een drastische gedragswijziging gebaseerd op een radicaal ander wereldbeeld waarin niet alles draait om de mens..
Dit inzicht heeft consequenties voor het praktisch handelen en zal ongetwijfeld tot conflicten leiden in het proces van sociale verandering. De conflicten moeten op de voorgrond gebracht worden. Het is conflict, niet sociale harmonie die nodig is om onze omgang met de aarde aan te passen, ver weg van de ecologische “death course” waarop we ons nu bevinden.
We bereiken een betere toekomst door conflicten – en dit is niet toevallig maar juist kenmerkend voor die momenten in onze geschiedenis waar we een stap voorwaarts durfden te zetten.
26.02.2009
20:13
Natuurwaarde uitdrukken in geld lijkt me zoiets als het verzekeren van een kostbaar sieraad uit een erfenis. Als het weg is krijg je geld waarvoor je nooit meer hetzelfde kunt kopen.
26.02.2009
18:47
Ik denk dat die Britten het misschien anders uitrekenen en dat er daardoor verschillen bestaan. En de Engelse pond stond eerst een stuk hoger, dus zijn die Britten meer waard.
Maar dat prijskaartjes aan levensjaren hangen is wel een goede benadering vind ik. Komt ook een beetje neer op wat ik een paar dagen terug schreef over de schade aan de economie door mensen die te vroeg sterven of veel ziek zijn (http://www.sciencepalooza.nl/?p=587).
Ik vind het ook moeilijk als het over natuur gaat. Wat doe je als er veel olie onder een natuurgebied ligt (denk aan Antartica of Alaska). Wanneer ga je dan overstag? Als de olieprijs boven de $200 per vat stijgt? Op een bepaald moment wordt het economische gewin waarschijnlijk groter dan het prijskaartje dat aan het gebied hangt.
Moeilijk, moeilijk…
26.02.2009
13:54
Ik las net dat biodiversiteit toch wel ‘economisch’ gewaardeerd wordt- er wordt in elk geval flink om gevochten. In dit stuk, in Conservation Biology, staat dat 80 procent van de gewapende conflicten plaatsvindt in ‘hotspots’: in een van de 34 gebieden die de meeste biodiversiteit op aarde behuizen. Dat zal zelfs een econoom overtuigen van de kennelijke waarde. http://www3.interscience.wiley.com/journal/122210118/abstract
26.02.2009
11:42
Waarom is een Nederlands levensjaar minder waard dan een Engels? Is dit misschien een Britse methodiek?
Met betrekking tot natuur kan ik me voorstellen dat je het bijvoorbeeld gebruikt bij het bepalen van een trace van een snelweg en dat je dan optimaliseert tussen de kortste route en de minst waardevolle natuur. Maar goed dan is er eigenlijk al besloten dat die snelweg er komt…
26.02.2009
11:18
In de gezondheidszorg wordt ook zo gewerkt. Aan (gezonde) levensjaren wordt een prijskaartje gehangen. (Ik weet het precieze prijskaartje niet meer, maar ik geloof dat een Nederlands levensjaar wel minder waard is dan bijv. een Engelse).
Dit is natuurlijk maar een abstrahering, maar als je als overheid geld moet uitgeven aan bestrijding van verschillende ziektes/problemene, is het een nuttig instrument om te bepalen welke problemen voorrang krijgen.
Gevoelsmatig is het wel erg zakelijk, maar als het je helpt bij het maken van moeilijke keuzes snap ik het gebruik er van zeer zeker.