Deze week hadden we weer eens een leuke gast bij ons in München. Hanna Kokko is een jonge enthousiaste professor uit Helsinki en ze kwam om te vertellen over de werkverdeling van mannetjes en vrouwtjes (in het dierenrijk) bij het verzorgen van jongen.

In 1972 schreef evolutiebioloog Robert Trivers dat vrouwtjes nu eenmaal meer investeren in jongen (bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap) en daarom ook meer te verliezen hebben en beter voor de jongen zullen zorgen. Mannetjes investeren vanaf het begin minder en zullen daarom ook sneller de jongen in de steek laten. In 1976 schrijven Richard Dawkins (toen nog wetenschapper) en Tasmin Carlisle dat Trivers een logische fout heeft gemaakt. Dawkins & Carlisle realiseren zich dat investeringen in het verleden er niet toe doen. Wat uitmaakt is hoeveel je in de toekomst kan winnen. Dus: als je moet kiezen wie van je twee kinderen je kunt redden uit een snel stromende rivier, kies dan het kind met de beste overlevingskansen, niet degene in wie je al het meest hebt geïnvesteerd. Dawkins’ artikel geeft de denkfout ook een naam: de Concorde fallacy. De auteurs schreven: “A government which has invested heavily in, for example, a supersonic airliner, is understandibly reluctant to abandon it, even when sober judgement of future prospects suggests that it should do so.” 1976 was het jaar waarin de Concorde voor het eerst voor reguliere vluchten werd ingezet. Ik wed trouwens dat iedereen wel eens een eigen Concorde besluit heeft genomen: “ik heb nu al zoveel geld in deze auto gestopt, nu is het zonde om hem weg te doen.”

Maar goed. Kokko had het over mannetjes en vrouwtjes. Investeringen in het verleden zijn dus (evolutionair gezien) niet de verklaring voor zorgzame moeders. Maar wat dan wel? Ze gaf een paar mogelijke verklaringen. Ten eerste, een moeder is er zeker van dat het haar eigen kind is. De vader kan alleen hopen. Door te zorgen investeert hij misschien wel in het kind van zijn buurman. Ten tweede, bij sommige diersoorten (zoals bij veel zoogdieren) is het leven van mannetjes gevaarlijker dan het leven van vrouwtjes, en als veel mannetjes doodgaan worden ze schaars. En de beste strategie (evolutionair gezien dan) voor schaarse mannetjes is zoveel mogelijk paren. En dat gaat meestal niet goed samen met veel zorgen.

Aan alle vaders en moeders die deze blog lezen: de evolutiebiologie geeft verklaringen voor bepaalde fenomenen, maar is geen vrijbrief ons ernaar te gedragen. Biologie kan ons ideeen geven en als het meezit begrip, maar over “goed” en “slecht” en “normen en waarden” moeten wij mensen zelf beslissen, daarover heeft de evolutiebiologie niets te zeggen!

Link naar het artikel van Kokko.