Waar we vandaan komenHet is de hele maand Oktober Kennismaand in Nederland. Deze opvolger van de WetenWeek geeft iedereen een kans om op allerlei locaties verspreid over het land in aanraking te komen met wetenschap en techniek.

Het thema is dit jaar ‘Kraak de code’ en gistermiddag was het Naturalis waar we hoorden dat de meesten van ons van jagers afstammen en niet van boeren. Daar wil ik het niet over hebben, beter is het om de Volkskrant of nu.nl te lezen. Ok, toch iets heel kort. Mocht je ooit in de gelegenheid zijn om een praatje van Peter de Knijff bij te wonen, niet twijfelen, maar doen.

Nadat Peter de Knijff de zaal had verteld dat we grotendeels jagers waren en er niemand was opgestaan om met een speer het centrum van Leiden in te trekken, sprak Spencer Wells. Hij is geneticus en leidt het Genographic project. In dit project worden tussen 2005 en 2011 zoveel mogelijk DNA-monsters afgenomen van mensen over de gehele wereld. We hebben het over honderdduizenden bloed- of speekselmonsters. Het doel is migratiepatronen van mensen verklaren. Komen we echt uit Afrika (ja) en hoe zijn we toch over die onbegaanbare Sahara gekomen (die was niet altijd onbegaanbaar)? Hiervoor reist Spencer de hele wereld af om inheemse volkeren om hun DNA te vragen. En dat gaat goed. Volgens hem zijn de resultaten opmerkelijk.

De eerste moderne mensen zijn pas 60.000 jaar geleden uit Afrika vertrokken, wat later is dan gedacht. En op een van zijn expedities (gelikt in beeld gebracht door National Geographic, die het hele project subsidieert) ontdekt hij dat in de onbegaanbare bergen in het noorden van Tsjaad, afstammelingen wonen van zeer vroege bewoners van Afrika.

Op het eerste gezicht lijkt het Genographic project geen serieuze wetenschap. Het wordt gesteund door National Geographic, je kunt zelf een DNA-test kopen en in Amerika laten analyseren – dat hebben dan ook al meer dan 250.000 mensen gedaan – en met de inkomsten hiervan worden initiatieven over de hele wereld ondersteund om inheemse cultuur te beschermen. En Spencer Wells lijkt tijdens zijn praatje soms meer op een avonturier dan een hardcore wetenschapper.

Gelukkig doen ze ook iets wat we wel snappen, publiceren. Netjes peer-reviewed publiceren. Waar Spencer Wells in Tadzjikistan, bruingekleurd, al pratend in de camera een strenge grenspost passeert, zit ergens in Amerika een postdoc niets anders te doen dan achter een computer DNA-patronen te analyseren. Dat snappen we tenminste.

meer achtergrondinformatie over ‘Kraak de Code’ en DNA vind je op allesoverdna.nl.