Met deze kop opende NRC.Next op 24 juli 2008 zijn wetenschapskatern. Volgens Chris Anderson, hoofdredacteur van Wired Magazine en fervent toekomstvoorspeller, is het einde van op hypotheses gebaseerde wetenschap in aantocht. We leven in de ‘Petabyte Age’, waarin computers in korte tijd enorme hoeveelheden informatie tevoorschijn toveren over personen. Servers en software vinden in die wirwar eenvoudig patronen en verbanden, en zetten die om in dating-, netwerk- en verkoopsites.  Op dezelfde manier wordt ook informatie over bijvoorbeeld genen en cellen op grote schaal geanalyseerd. Wetenschap wordt daardoor meer en meer een zoektocht naar patronen, zo stelt Anderson.

Onzin, zeggen een aantal wetenschappers op de gelauwerde internetdenktank The Edge, wetenschap is geen wetenschap zonder theorieën en modellen. Maar geen wetenschapper pijnigt zijn hersenen straks nog aan hypothesen van Einstein-achtige allure; hij doet hoogstens een extra proefje om gevonden patronen te bevestigen. Neem nou mijn onderzoek naar schizofrenie. Al drie jaar zoeken mijn computer en ik in het DNA van patiënten naar genen voor schizofrenie. Geen idee wat ik precies moet vinden, en al helemaal niet waar ik moet zoeken. Alles wat ik heb zijn DNA-chips met 2 miljoen stukjes DNA, een krachtige computer en vier jaar de tijd om ‘iets’ te vinden. Allesomvattende theorieën of ingewikkelde modellen zijn tijdverspilling, want de computer vindt verbanden die het voorstellingsvermogen te boven gaan.

Verandert het wetenschappelijke apparaat daarmee in een veredelde zoekmachine? Natuurlijk niet, zegt Internetgoeroe Kevin Kelly, maar hij voorziet wel een vergoogleing van de wetenschap. Als je ‘gemetica’ intikt op Google, gokt de slimmerd op basis van patronen in eerdere zoekopdrachten dat je vast ‘genetica’ bedoelde. Zo ook zullen computers op het lab – zonder een geheugen vol geneticahandboeken – een gokje wagen op de genetische oorzaak van schizofrenie. Dat is riskant, en levert zeker niet direct het juiste antwoord. Voor een complexe ziekte als schizofrenie lijkt het echter de enige manier om tot een oplossing te komen. Het menselijke brein moet dus voorlopig even afwachten wat de computer te zeggen heeft, waarna het weer kan overgaan tot waar het goed in is: redenen voor de gevonden verbanden bedenken.